W Europejskim prawie o klimacie zapisuje się cel określony w Europejskim Zielonym Ładzie, zgodnie z którym europejska gospodarka i społeczeństwo mają stać się neutralne dla klimatu do 2050 r. Ustawa określa również pośredni cel redukcji emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 proc. do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r.

Neutralność klimatyczna do 2050 r. oznacza osiągnięcie zerowej emisji gazów cieplarnianych netto dla wszystkich państw członkowskich UE, głównie poprzez ograniczenie emisji, inwestowanie w czyste technologie i ochronę środowiska. Ustawa ma na celu zapewnienie, aby wszystkie polityki UE przyczyniały się do osiągnięcia tego celu oraz aby wszystkie sektory gospodarki i społeczeństwa odgrywały swoją rolę.

Cele pośrednie

W prawie o klimacie odniesiono się również do niezbędnych etapów pośrednich służących osiągnięciu celu neutralności klimatycznej do 2050 r.:

Cel klimatyczny na 2030 r.

• Na podstawie kompleksowej oceny skutków UE wyznaczyła cel klimatyczny na 2030 r. polegający  na zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. Cel klimatyczny na 2030 r. jest obecnie uwzględniony w prawie o klimacie.
• W 2023 r. UE przyjęła szereg wniosków, znanych jako pakiet „Gotowi na 55”, w których dokonano przeglądu wszystkich odpowiednich instrumentów polityki niezbędnych do osiągnięcia celu klimatycznego na 2030 r.

Cel klimatyczny na 2040 r.

• Prawo o klimacie obejmuje również proces ustalania celu klimatycznego na 2040 r.
• W lutym 2024 r. Komisja przedstawiła komunikat i szczegółową ocenę skutków, rozpoczynając proces ustalania celu klimatycznego dla UE na  2040 r.
• W lipcu 2025 r. Komisja zaproponowała zmianę prawa o klimacie, która ustanowiłaby unijny cel klimatyczny na 2040 r. Proponowanym celem było zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych netto o 90 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. Wniosek został przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dyskusji i przyjęcia w ramach zwykłej procedury ustawodawczej.
• W grudniu 2025 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęły wstępne porozumienie polityczne w sprawie prawnie wiążącego celu klimatycznego polegającego na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych netto o 90 % do 2040 r. Umowa przewiduje również możliwość wykorzystania wysokiej jakości międzynarodowych jednostek emisji, aby osiągnąć redukcję emisji gazów cieplarnianych o 90 % do 2040 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r., przy odpowiednim wkładzie w wysokości do 5 %.

Śledzenie postępów

Prawo o klimacie obejmuje środki mające na celu śledzenie postępów i odpowiednie dostosowanie naszych działańw oparciu o istniejące systemy, takie jak:

• Proces zarządzania krajowymi planami państw członkowskich w dziedzinie energii i klimatu
• Regularne sprawozdania Europejskiej Agencji Środowiska (EEA)
• Najnowsze dowody naukowe dotyczące zmiany klimatu i jej skutków

Postępy będą poddawane przeglądowi co pięć lat,zgodnie z globalnym przeglądem w ramach porozumienia paryskiego.

Inne kluczowe cechy

Prawo o klimacie obejmuje również:

• zobowiązanie do ujemnych emisji po 2050 r.
• zobowiązanie do współpracy z sektorami w celu przygotowania sektorowych planów działania wyznaczających drogę do neutralności klimatycznej w różnych obszarach gospodarki
• bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące przystosowania się do zmiany klimatu
• silna spójność między politykami Unii a celem neutralności klimatycznej
• ustanowienie Europejskiego Naukowego Komitetu Doradczego ds. Zmian Klimatu w celu zapewnienia niezależnego doradztwa naukowego
• uznanie potrzeby zwiększenia pochłaniacza dwutlenku węgla w UE poprzez ambitniejsze rozporządzenie LULUCF – Komisja przedstawiła powiązany wniosek w lipcu 2021 r., który następnie wszedł w życie w maju 2023 r.

Publiczna konferencja wysokiego szczebla, która odbyła się 28 stycznia 2020 r., była kolejną okazją do otwartej debaty publicznej z zainteresowanymi stronami na temat Europejskiego prawa o klimacie przed jego sfinalizowaniem i przyjęciem.

Społeczeństwo miało również możliwość przekazania informacji zwrotnych na temat planu działania dotyczącego wniosku ustawodawczego, wnosząc prawie 1000 uwag.

Formalne przyjęcie

Europejskie prawo o klimacie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym 9 lipca 2021 r. i weszło w życie 29 lipca 2021 r.

Wdrażanie

W 2023 r. Komisja po raz pierwszy oceniła postępy w realizacji celów neutralności klimatycznej i przystosowania się do zmiany klimatu, zgodnie z wymogami prawa o klimacie. Ustalenia opublikowano w ramach sprawozdania z postępów działań na rzecz klimatu z 2023 r. oraz w odrębnym dokumencie roboczym służb Komisji w sprawie krajowych postępów we wdrażaniu przystosowania się do zmiany klimatu.

Chociaż emisje gazów cieplarnianych nadal spadają i istnieją zachęcające oznaki działań w terenie, Komisja ocenia, że obecne postępy w realizacji unijnego celu neutralności klimatycznej wydają się niewystarczające. Działania są najbardziej potrzebne w obszarach, które nadal wymagają znacznej redukcji emisji (np. budynki, transport), w których postępy są zbyt powolne (np. rolnictwo) lub w których w ostatnich latach obserwuje się tendencję spadkową, jak ma to miejsce w przypadku pochłaniaczy dwutlenku węgla (np. użytkowanie gruntów, zmiana użytkowania gruntów i leśnictwo).

Unia Europejska poczyniła znaczne postępy w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, w szczególności poprzez bieżącą realizację strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Postępy w poszczególnych obszarach są jednak nierównomierne.

Ocena postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na szczeblu krajowym pokazuje, że państwa członkowskie muszą podjąć znacznie więcej działań w celu przystosowania się do zmiany klimatu – na przykład w zakresie zarządzania, finansowania, ocen ryzyka, rozwiązań opartych na zasobach przyrody, a także monitorowania, sprawozdawczości i oceny, aby zmniejszyć swoją podatność społeczną i gospodarczą na rosnące zagrożenia związane z klimatem.

Na podstawie tej oceny w grudniu 2023 r. Komisja wydała zalecenia dla państw członkowskich na podstawie Europejskiego prawa o klimacie. Państwa członkowskie, które przedłożyły projekty zaktualizowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu w terminie umożliwiającym Komisji przeprowadzenie ogólnounijnej oceny projektów krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu, otrzymują zalecenia dotyczące:

• projekty zaktualizowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu
• spójność ich środków z unijnym celem neutralności klimatycznej
• spójności ich środków z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na podstawie Europejskiego prawa o klimacie.

Państwa członkowskie, które nie przedłożyły projektu zaktualizowanego KPEiK lub przedłożyły go kilka miesięcy po terminie, otrzymują jedynie zalecenia na podstawie Europejskiego prawa o klimacie.

The European Climate Law writes into law the goal set out in the European Green Deal for Europe’s economy and society to become climate-neutral by 2050. The law also sets the intermediate target of reducing net greenhouse gas (GHG) emissions by at least 55% by 2030, compared to 1990 levels.

Climate neutrality by 2050 means achieving net zero GHG emissions for EU Member States as a whole, mainly by cutting emissions, investing in clean technologies, and protecting the environment. The law aims to ensure that all EU policies contribute to this goal and that all sectors of the economy and society play their part.

Intermediate targets

The Climate Law also addresses the necessary intermediate steps to meet the 2050 climate neutrality target:

2030 climate target

• Based on a comprehensive impact assessment, the EU has set 2030 climate target of reducing net GHG emissions by at least 55% compared to levels in 1990. The 2030 climate target is now included in the Climate Law.
• In 2023, the EU adopted a series of proposals, known as the ‘Fit for 55’ package, which revised all relevant policy instruments necessary to achieve the 2030 climate target.

2040 climate target

• The Climate Law also includes a process for setting a 2040 climate target.
• In February 2024, the Commission presented a Communication and detailed impact assessment launching the process of setting a 2040 climate target  for the EU.
• In July 2025, the Commission proposed an amendment to the Climate Law which would establish an EU climate target for 2040. The proposed target was a 90% reduction in net GHG emissions, compared to 1990 levels. The proposal was submitted to the European Parliament and the Council for discussion and adoption under the ordinary legislative procedure.

• In December 2025, the European Parliament and the Council reached a provisional political agreement on a legally binding climate target of 90% reduction in net GHG emissions by 2040. The deal also includes the possibility to use high-quality international credits to reach the 90% GHG emissions cut by 2040, compared to 1990 levels, with an adequate contribution of up to 5%.

Tracking progress

The Climate Law includes measures to keep track of progress and adjust our actions accordingly, based on existing systems such as:

• The governance process  for Member States’ National Energy and Climate Plans (NECPs)
• Regular reports by the European Environment Agency (EEA)
• Latest scientific evidence on climate change and its impacts

Progress will be reviewed every five years, in line with the global stocktake exercise under the Paris Agreement.

Other key features

The Climate Law also includes:

• a commitment to negative emissions after 2050
• a commitment to engage with sectors to prepare sector-specific roadmaps charting the path to climate neutrality in different areas of the economy
• stronger provisions on adaptation to climate change
• strong coherence across Union policies with the climate neutrality objective
• the establishment of the European Scientific Advisory Board on Climate Change to provide independent scientific advice
• the recognition of the need to enhance the EU’s carbon sink through a more ambitious LULUCF regulation – the Commission made a related proposal in July 2021, which then entered into force in May 2023

A high-level public conference on 28 January 2020 provided a further opportunity for open, public stakeholder debate on the European Climate Law before its finalisation and adoption.

The public also had the possibility to provide feedback on the roadmap for the legislative proposal, with nearly 1000 contributions.

Formal adoption

The European Climate Law was published in the Official Journal on 9 July 2021 and entered into force on 29 July 2021.

Implementation

In 2023, for the first time, the Commission assessed progress towards the climate neutrality and adaptation objectives, as required under the Climate Law. The findings were published as part of the 2023 Climate Action Progress Report and in a separate Staff Working Document on national progress with implementing adaptation.

Although greenhouse gas emissions continue to fall and there are encouraging signs of action on the ground, the Commission’s assessment is that current progress towards the EU’s climate neutrality objective appears to be insufficient. Action is most needed in areas which still require significant reductions in emissions (e.g. buildings, transport), where progress is too slow (e.g. agriculture), or where, in recent years, there has been a deteriorating trend, as is the case for the carbon sink (e.g. land use, land-use change, and forestry).

The European Union has made broad progress on adaptation to climate change, in particular through the ongoing implementation of the EU Adaptation Strategy. However, progress has been uneven across areas.

The assessment of progress on adaptation at the national level shows that Member States need to take significantly more action to adapt to climate change – for  instance, on governance, funding, risk assessments, nature-based solutions, as well as monitoring, reporting and evaluation in order to reduce  their social and economic vulnerabilities to the intensifying climate-related risks.

Based on the assessment, the Commission issued recommendations to Member States under the European Climate Law in December 2023. Member States that submitted draft updated National Energy and Climate Plans (NECPs) in time for the Commission’s EU-wide assessment of the draft NECPs receive recommendations on:

• the draft updated NECPs
• the consistency of their measures with the EU’s climate neutrality objective
• the consistency of their measures with ensuring progress on adaptation under the European Climate Law.

Member States which did not submit a draft updated NECP or submitted one several months after the deadline only receive recommendations under the European Climate Law.

Więcej informacji / More information

Źródło / Source: Komisja Europejska