Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje świat pracy – od energetyki, przez medycynę, po administrację. Choć pokolenie Z obawia się utraty miejsc pracy, globalne dane i raporty PARP pokazują, że AI tworzy nowe zawody i zwiększa popyt na kompetencje cyfrowe. Przyszłość należy do tych, którzy nauczą się współpracować z inteligentnymi systemami i stale podnosić swoje kwalifikacje.

Sztuczna inteligencja napędza wzrost badań i innowacji na świecie, a jednocześnie istnieje duża luka kompetencyjna w zakresie biegłości cyfrowej. Z narzędzi AI najczęściej korzystają młodzi ludzie, ale to właśnie pokolenie Z najbardziej obawia się wpływu sztucznej inteligencji na rynek pracy. Redukcja etatów związana z zastępowaniem człowieka przez technologię zaprocentowała popytem na nowe specjalizacje. Witajcie na rynku nowej ery, ery paradoksów.

Korzystają, ale się boją. Pokolenie Z vs. AI na rynku pracy

52 proc. osób z generacji Z (w wieku 18-24 lata) obawia się negatywnego wpływu sztucznej inteligencji na rynek pracy – wynika z raportu „Workmonitor 2026. The great workforce adaptation” firmy Randstad. Równocześnie to właśnie młodzi najszybciej adaptują nowe kompetencje technologiczne i cyfrowe.

Niepokój najmłodszego pokolenia pracowników może wynikać z kilku czynników. Prędkość zmian, cięcia wśród stanowisk juniorskich i tradycyjny system edukacji to tylko niektóre z nich.

Istotnie, dynamiczny rynek pracy generuje wyzwania, którym jego reprezentanci muszą sprostać. Remedium na niespokojne nastroje społeczne mogą być najnowsze kierunki rozwoju i dane rynkowe.

Jak AI zmienia reguły gry w światowej gospodarce

Nad czym obecnie pracują specjaliści w obszarze AI i jakie strategie rozwojowe wdrażają światowe gospodarki? Jak te działania przekładają się (lub dopiero przełożą) na ekonomię, edukację, naukę czy rynek pracy? Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w „Monitoringu trendów w innowacyjności” – raporcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), z którego wyodrębnimy przegląd bieżących zjawisk związanych ze sztuczną inteligencją.

Australia

Sztuczna inteligencja stała się kluczowym filarem australijskiej gospodarki – deklaruje Narodowe Centrum Sztucznej Inteligencji i Australijskiej Narodowej Agencji Naukowej. Od 2015 roku zatrudnienie w tym sektorze wzrosło ponad trzykrotnie, a AI znajduje szerokie zastosowanie m.in. w energetyce, ochronie zdrowia i przemyśle wydobywczym. Kraj odnotowuje również dynamiczny rozwój badań naukowych oraz rosnące zapotrzebowanie na specjalistów od analizy danych i diagnostyki medycznej.

Chiny

Uwolnienie potencjału rynku krajowego jest obecnym priorytetem Chin. Aby zrealizować ten cel, Państwo Środka podejmuje m.in. działania z obszaru high-tech: inwestycje w półprzewodniki, sztuczną inteligencję (inicjatywa „AI+”), robotykę humanoidalną oraz biotechnologię. AI została wyodrębniona jako jeden z kluczowych kierunków pięcioletniej strategii rozwoju kraju. Plan zakłada generowanie popytu na chipy AI i wsparcie projektowania nowych, bardziej wydajnych układów.

Finlandia

Finlandia buduje swoją przewagę dzięki potężnej infrastrukturze, wykorzystując m.in. superkomputer LUMI do zaawansowanych badań medycznych i rozwoju modeli językowych. Kraj stawia na silną współpracę sektora akademickiego z biznesem oraz rekordowe w skali UE nakłady na badania i rozwój. Fińska strategia opiera się na systemowym wdrażaniu AI w edukacji i nauce, co umacnia jej pozycję jako jednego z najbardziej innowacyjnych państw Europy.

Francja

Francja traktuje sztuczną inteligencję jako technologię kluczową dla budowania suwerenności gospodarczej kraju. Ambitna strategia zakłada stworzenie do 2030 roku 100 nowych jednorożców oraz generowanie około 500 startupów typu deep tech rocznie.

Holandia

Holandia realizuje kurs na „AI Fair Tech” i uruchamia największą w historii kraju inwestycję w publiczny ośrodek badań i innowacji cyfrowych – AI Factory, która skupia się na superkomputerze przeznaczonym do szkolenia modeli oraz opracowywania aplikacji sztucznej inteligencji. Infrastruktura ta ma umożliwić zrównoważony rozwój poprzez odpowiedzialne wykorzystanie AI.

Islandia

Islandia powołuje krajowe centrum rozwoju sztucznej inteligencji o wartości prawie 41 mln zł. Kluczowym elementem projektu jest trzyletnie partnerstwo z fińską platformą LUMI AI Factory, które umożliwi islandzkim firmom i instytucjom bezpłatne testowanie rozwiązań AI oraz dostęp do ogromnej mocy obliczeniowej. Inicjatywa skupia sześć krajowych podmiotów, w tym wiodące uniwersytety, a jej priorytetem jest wsparcie sektora MŚP oraz rozwój technologii AI.

Izrael

Izrael uruchomił pierwszy w kraju edukacyjny sandbox AI, którego celem jest umożliwienie bezpiecznego testowania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji w szkołach publicznych. Projekt stanowi element Narodowego Programu Sztucznej Inteligencji i ma przygotować system edukacji do szeroko zakrojonej transformacji cyfrowej.

Kanada

Rząd Kanady powołał Zespół ds. Strategii Sztucznej Inteligencji i rozpoczął szerokie konsultacje mające na celu wypracowanie krajowego podejścia do AI w obszarach takich, jak badania naukowe, infrastruktura cyfrowa, rozwój umiejętności, budowanie zaufania publicznego oraz komercjalizacja ich wyników i wdrażanie rozwiązań w różnych branżach.

Korea Południowa

Koreański rząd ogłosił partnerstwo z firmą NVIDIA oraz wiodącymi krajowymi przedsiębiorstwami z sektora AI. Celem inicjatywy jest uzyskanie pozycji jednej z trzech światowych potęg w dziedzinie sztucznej inteligencji. Kluczowym elementem tej strategii jest utworzenie Krajowego Centrum Obliczeniowego Sztucznej Inteligencji, które otrzyma 50 tysięcy jednostek GPU, aby zapewnić sektorowi publicznemu stabilny dostęp do mocy obliczeniowej.

Niemcy

Federalne Ministerstwo Gospodarki i Energii powołało ekspercką komisję, której zadaniem jest opracowanie praktycznych wskazówek dotyczących kluczowych zagadnień na styku konkurencji gospodarczej i rozwoju sztucznej inteligencji. Efektem działań zespołu ma być wypracowanie rekomendacji dotyczących budowy europejskiej infrastruktury AI.

Nowa Zelandia

Rząd Nowej Zelandii opublikował pierwszą krajową strategię dotyczącą sztucznej inteligencji wraz z wskazówkami dla firm, które chcą bezpiecznie inwestować w tę technologię. Działanie ma wspierać krajowy cel, jakim jest promowanie inteligentnego wykorzystania zaawansowanych technologii w celu przyspieszenia wzrostu gospodarczego i poprawy jakości życia obywateli.

Dodatkowo, Nowa Zelandia tworzy zintegrowaną platformę eResearch, łączącą krajową sieć światłowodową z zaawansowaną mocą obliczeniową w celu rozwoju kompetencji w obszarze sztucznej inteligencji. Infrastruktura ta zapewnia naukowcom i firmom wspólny dostęp do superkomputerów oraz specjalistycznych szkoleń, co eliminuje bariery technologiczne w prowadzeniu przełomowych badań.

Portugalia

Portugalia przekształca się w kluczowy europejski hub AI. Microsoft i StartCampus lokują ponad 18 mld USD w nowoczesną infrastrukturę centrów danych w miejscowości Sines. Projekt zakłada powstanie największej w Unii Europejskiej instalacji zaawansowanych chipów, która ma dostarczać moc obliczeniową dla całego kontynentu. Strategię uzupełnia budowa potężnej sieci łączności międzykontynentalnej, w tym transatlantyckich kabli światłowodowych EllaLink oraz Google Cloud, pozycjonujących kraj jako centralny węzeł cyfrowy między Europą a Ameryką.

Stany Zjednoczone

Pierwsze miejsce w globalnym rankingu miast z najlepszymi ekosystemami startupów zajmuje San Francisco. Dolina Krzemowa, jako główny ośrodek innowacji USA, cechuje się gęstą siecią startupów, inwestorów oraz globalnych firm technologicznych, a jej przewaga dodatkowo wzrasta za sprawą rozwoju sztucznej inteligencji, ponieważ to tutaj swoje siedziby i kluczowe centra mają tacy liderzy branży, jak OpenAI, DeepMind i Anthropic.

Szwecja

W Szwecji powstaje ESA Phi-Lab Sweden – nowa inicjatywa skoncentrowana na wykorzystaniu sztucznej inteligencji i technologii Edge Learning w sektorze kosmicznym. Projekt, realizowany przez agencję Vinnova we współpracy m.in. z Europejską Agencją Kosmiczną, ma umożliwić testowanie oraz rozwój innowacyjnych rozwiązań, np. przygotowanie na klęski żywiołowe poprzez szybsze i bardziej autonomiczne przetwarzanie informacji satelitarnych.

Tajwan

Powstało Tajwańskie Rządowe Biuro ds. Talentów w Dziedzinie Sztucznej Inteligencji, którego celem jest upowszechnianie sztucznej inteligencji w administracji publicznej oraz wspieranie rozwoju kompetencji potrzebnych do jej świadomego wykorzystywania. Dzięki inicjatywie instytucje rządowe mogą realizować szkolenia i budować spójny system rozwoju kadr, dostosowany do nowych potrzeb na rynku pracy.

Wielka Brytania

Nowy superkomputer Mary Coombs, zaprojektowany z myślą o wspieraniu brytyjskiego przemysłu w wykorzystaniu sztucznej inteligencji i zaawansowanych obliczeń, oferuje dziesięciokrotnie większą moc obliczeniową niż jego poprzednik. Dzięki zdolności wykonywania 24,41 kwadryliona operacji zmiennoprzecinkowych na sekundę, zaawansowane urządzenie przyspiesza rozwój w takich obszarach jak medycyna, prognozowanie klimatu czy rozwój czystej energii.

Ponadto, Rząd Wielkiej Brytanii ogłosił pakiet reform i inwestycji, których celem jest wykorzystanie sztucznej inteligencji w strategii wzrostu gospodarczego. W ramach programu planowane jest powstanie tysięcy nowych miejsc pracy oraz napływ miliardów funtów inwestycji w sektor AI w całym kraju.

Włochy

Rząd Włoch w ramach Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju uruchomi Centrum AI na rzecz Zrównoważonego Rozwoju w Afryce. Jego celem jest wspieranie lokalnych ekosystemów sztucznej inteligencji, promowanie innowacji w obszarze zrównoważonego rozwoju oraz współpraca z istniejącymi inicjatywami.

Zjednoczone Emiraty Arabskie

Biuro ds. Cyfrowej Inteligencji, Gospodarki Cyfrowej i Aplikacji do Pracy Zdalnej Zjednoczonych Emiratów Arabskich, we współpracy z firmą Google, uruchomiło inicjatywę „AI for All”. Jej celem jest rozwijanie potencjału mieszkańców ZEA oraz wyposażenie ich w umiejętności technologiczne poprzez kompleksowe programy szkoleniowe z zakresu podstaw sztucznej inteligencji, przeznaczone dla osób w każdym wieku i o różnym doświadczeniu zawodowym.

Jak obecne trendy w obszarze sztucznej inteligencji wpływają na rynek pracy?

Okres traktowania AI jako ciekawostki technologicznej jest już za nami. Sztuczna inteligencja staje się fundamentem codziennej pracy i nowym standardem kompetencyjnym.

Era „AI Everywhere” (tłum.: „Sztuczna inteligencja wszędzie”) już tu jest. Przykłady chociażby z Australii czy Tajwanu pokazują, że AI przenika niemal każdą branżę, a pracownik nie musi być programistą by z niej korzystać. Od energetyki, przez ochronę zdrowia, po administrację publiczną – nowe technologie stają się narzędziem wspierającym pracę w niemal każdym zawodzie.

Super komputery to super możliwości. Dzięki inwestycjom w potężną infrastrukturę w Finlandii, Nowej Zelandii czy Wielkiej Brytanii specjaliści zyskują dostęp do niespotykanej dotychczas mocy obliczeniowej. Wykorzystanie najnowocześniejszych maszyn w codziennej pracy usprawnia sposób prowadzenia badań, diagnozowania chorób czy projektowania systemów energetycznych.

Coraz bardziej powszechna staje się praca w modelu „Human-AI Teaming” (tłum.: „Współpraca Człowiek-Sztuczna Inteligencja”), w którym pracownik tworzy swego rodzaju zespół z SI, aby osiągać swoje cele zawodowe. Rozwój robotyki humanoidalnej (Chiny) czy modeli językowych (Finlandia) sugerują, że przyszły pracownik będzie zarządzał autonomicznymi systemami oraz z nimi bezpośrednio współpracował.

Rozwój i przewaga dzięki kompetencjom

Poza edukacją formalną, warto szukać rozwiązań, które są bardziej elastyczne oraz odpowiadają na indywidualne potrzeby i aktualne trendy na rynku pracy. Przykładowo, platforma szkoleniowa Akademia PARP oferuje szereg bezpłatnych kursów online, dedykowanych przedsiębiorcom, pracownikom i osobom zainteresowanym założeniem własnej działalności gospodarczej.

W temacie kompetencji cyfrowych dostępne są obecnie m.in. następujące kursy:

• MŚP 4.0 – wyzwania transformacji cyfrowej
• AI w biznesie – kurs I stopnia
• Automatyzacja i robotyzacja w firmie

W obliczu wyzwań związanych z lukami kompetencyjnymi na rynku pracy, PARP uruchomi w tym roku nabór do pilotażowego działania: Indywidualne Konta Rozwojowe (IKR). Profil będzie działać jak skarbonka, w której gromadzone są środki przeznaczone na kursy lub inne formy podnoszenia kompetencji i kwalifikacji. Pilotaż odbędzie się na terenie jedenastu województw, w których znajdują się powiaty depopulacyjne o wysokim poziomie bezrobocia.

Dodatkowo, warto sprawdzić platformę PARP4digital, która stanowi źródło praktycznej wiedzy na temat cyfryzacji biznesu i wdrażania rozwiązań technologicznych w przedsiębiorstwach. Sztuczna inteligencja to także popularny temat poruszany w PARP.talks – podcaście, w którym w przystępnej formule eksperci i praktycy komentują najważniejsze zmiany rynkowe.

Nowe możliwości na nowe czasy

AI, jako silnik transformacji cyfrowej, to dziś ważny element architektury współczesnego biznesu i często decydujący czynnik w procesie rozwoju firmy. Równolegle rewolucja technologiczna intensywnie przeformatowuje rynek.

Debiutują nowe miejsca pracy i dotąd nieznane ścieżki kariery. Tylko w latach 2023-2025 na świecie powstało 1,3 mln nowych miejsc pracy związanych z AI – czytamy w raporcie PARP „Rynek pracy, edukacja, kompetencje” o badaniu „Labor Market Report. Building a Future of Work That Works” od LinkedIn Economic Graph Research Institute.

Z podejmowanych przez światowe gospodarki aktywności można dostrzec rosnący popyt na analityków i annotatorów danych, ekspertów od diagnostyki medycznej AI (Australia) i deep tech (Francja) oraz projektantów chipów (Korea, Chiny). Ww. badanie LinkedIn wskazuje, że w rok w Stanach Zjednoczonych liczba miejsc pracy wymagających znajomości AI wzrosła o 70 proc.

Dynamika rozwoju jest na tyle duża, że następuje demokratyzacja dostępu do technologii. Formułuje się coraz więcej inicjatyw, w ramach których możliwe jest bezpłatne testowanie rozwiązań AI (np. Islandia) oraz dostęp do superkomputerów i specjalistycznych szkoleń (np. Nowa Zelandia). Dzięki usuwaniu barier technologicznych i finansowych młodzi naukowcy i przedsiębiorcy mogą rozwijać swoje projekty i konkurować z globalnymi gigantami.

Akceleracja przedsiębiorczości z naciskiem na rozwiązania AI widoczna jest szczególnie w prężnych ekosystemach startupowych. Inspiracją dla młodej generacji może być nowa strategia startupowa Francji i oczywiście Zatoka San Francisco, niezmiennie dominująca w kreowaniu idealnych warunków dla młodych innowatorów.

Nie musimy jednak przepływać Atlantyk, żeby skutecznie rozwijać swoje firmy i technologiczne innowacje. Polscy pionierzy mają do dyspozycji szereg instrumentów wspierających, które zostały zaprojektowane z myślą o inicjatywach związanych z cyfryzacją.

Jednym z planowanych w 2026 roku naborów w PARP jest „Inno_Lab Pilotaż AI”. Celem konkursu będzie wsparcie przedsiębiorców w efektywnym wdrażaniu rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji oraz wzmocnienie konkurencyjności polskiej gospodarki.

Pojawi się również nowy instrument finansowy – fundusz pożyczkowy na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw, realizowany będzie przez PARP w ramach programu Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) 2021-2027. W przypadku zainteresowania pierwszym obszarem, firmy będą mogły uzyskać do 15 mln złotych środków m.in. na inwestycje na rzecz Przemysłu 4.0 oraz cyfryzacji procesów.

W szerokiej ofercie Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS), która skupia się na działaniach na rzecz rozwoju kompetencji, istotnym modułem są – nie może być inaczej – umiejętności cyfrowe. Kontynuacja działań szkoleniowych i doradczych pt. „Kompetencje z automatyzacji dla transformacji cyfrowej” nastąpi do 18 grudnia 2026 r.

Zmiany, choć naturalnie wiążą się z niepewnością i generują trudności, przynoszą również nowe szanse i możliwości. Transformacja cyfrowa jest najlepszym tego dowodem.

Młode pokolenie może spojrzeć na obecne trendy w obszarze sztucznej inteligencji jak na zawodowy drogowskaz, który sygnalizuje konieczność łączenia wiedzy dziedzinowej (np. medycyna, ekologia, administracja) z biegłością cyfrową. Głównym wyzwaniem nie będzie więc „zastępowanie ludzi przez AI”, lecz umiejętność adaptacji do pracy w środowisku, w którym sztuczna inteligencja jest wszechobecnym, dynamicznie zmieniającym się partnerem.

Więcej szczegółów pod linkiem PARP

Źródło: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości