Jednolity akt europejski (Dz.U. L 169 z 29.6.1987, s. 1–28)

Jednolity akt europejski (JAE) stanowi rewizję traktatów rzymskich ustanawiających Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej. Miało to na celu nadanie nowego impetu integracji europejskiej i wprowadzenie rynku wewnętrznego (obszaru bez granic wewnętrznych, w którym istnieje swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału) od dnia 1 stycznia 1993 r. JAE zmienił zasady funkcjonowania instytucji europejskich i rozszerzył kompetencje ówczesnej Wspólnoty Europejskiej w szeregu obszarów polityki. Tworząc nowe kompetencje wspólnotowe i reformując instytucje, JAE otworzył drogę do dalszej integracji politycznej oraz unii gospodarczej i walutowej, które zostały później zapisane w Traktacie o Unii Europejskiej (traktat z Maastricht). JAE ma zastosowanie od dnia 1 lipca 1987 r.

Kluczowe zagadnienia

Cele

Międzyrządowe negocjacje, które zakończyły się podpisaniem JAE, miały podwójną rolę w celu przyjęcia:

• • traktatu w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz
  • aktu zmieniającego traktat EWG, zwłaszcza w sprawach:
    • procedury podejmowania decyzji przez Radę,
    • kompetencji Komisji Europejskiej,
    • kompetencji Parlamentu Europejskiego,
    • rozszerzenia kompetencji Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.

Struktura

JAE składa się z preambuły i 4 tytułów oraz obejmuje szereg deklaracji przyjętych w czasie konferencji.

Preambuła określa podstawowe założenia traktatu i wyraża wolę sygnatariuszy do zmiany całości ich stosunków w celu ustanowienia Unii Europejskiej. W preambule stwierdza się także jednolity charakter aktu, który łączy postanowienia wspólne dla współpracy w zakresie polityki zagranicznej i Wspólnot Europejskich. Wreszcie uwydatnia ona dwa cele rewizji traktatów: „poprawianie sytuacji gospodarczej i społecznej poprzez poszerzanie zakresu wspólnej polityki oraz dążenie do osiągania nowych celów”, a także „zapewnianie sprawniejszego funkcjonowania Wspólnot”.

• Tytuł I zawiera postanowienia wspólne dla współpracy politycznej i Wspólnot Europejskich.
• Tytuł II poświęcony jest zmianom traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie.
• Tytuł III dotyczy współpracy europejskiej w dziedzinie polityki zagranicznej.
• Tytuł IV dotyczy przepisów ogólnych i końcowych.

Zmiany instytucjonalne

W celu ułatwienia utworzenia rynku wewnętrznego do roku 1993 JAE zwiększa liczbę przypadków, w których Rada może stanowić większością kwalifikowaną zamiast jednogłośnie. Uprościło to proces podejmowania decyzji i pozwoliło na unikanie opóźnień wynikających z charakteru poszukiwania jednomyślnych rozwiązań przez 12 ówczesnych państw członkowskich. Głosowanie jednogłośne nie było już wymagane w stosunku do praw przeznaczonych do ustanowienia rynku wewnętrznego, z wyjątkiem środków dotyczących systemu podatkowego, swobodnego przepływu osób oraz praw i interesów pracowników.

JAE ustanowił Radę Europejską, która formalizuje konferencje i szczyty szefów państw i rządów, choć kompetencje tego organu zostały sprecyzowane dopiero później w art. 15 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE).

Uprawnienia Parlamentu zostały wzmocnione poprzez wprowadzenie wymogu zgody PE przy zawieraniu umów o stowarzyszeniu. Ponadto JAE ustanawia procedurę współpracy, wzmacniającą pozycję Parlamentu Europejskiego w dialogu międzyinstytucjonalnym i dającą możliwość podwójnego czytania projektów aktów prawnych opartych na ograniczonej liczbie podstaw prawnych, torując tym samym drogę do przyjęcia w przyszłości przez Parlament roli współprawodawcy pełnionej wspólnie z Radą.

JAE wyjaśnia niektóre przepisy dotyczące uprawnień wykonawczych. Artykuł 10 ustanawia ogólną zasadę, że Rada przyznaje Komisji uprawnienia wykonawcze aktów ustanawianych przez Radę. Rada może zastrzec sobie uprawnienia wykonawcze jedynie w szczególnych przypadkach. JAE także kładzie podwaliny pod utworzenie Sądu Pierwszej Instancji (obecnie Sąd).

Obszary polityki

Dzięki przyjęciu JAE głosowanie kwalifikowaną większością stało się nową normą w czterech z istniejących obszarów objętych Traktatami:

• wspólna taryfa celna,
• swobodny przepływ kapitału,
• swobodny przepływ usług,
• transport morski i lotniczy.

JAE wprowadził kilka nowych obszarów polityki, w których decyzje są podejmowane kwalifikowaną większością głosów. Dotyczy to następujących obszarów:

• rynek wewnętrzny,
• spójność gospodarcza i społeczna – w celu zrównoważenia skutków wprowadzenia rynku wewnętrznego w regionach słabiej rozwiniętych,
• polityka społeczna – dwa nowe aspekty tej polityki: bezpieczeństwo i higiena pracy oraz dialog społeczny między związkami zawodowymi i pracodawcami,
• badania i rozwój,
• środowisko – wprowadzenie zasady pomocniczości (tzn. podejmowanie środków na poziomie europejskim tylko wtedy, jeżeli są one skuteczniejsze niż na poziomie pojedynczego kraju),
• wspólna polityka zagraniczna – z prezydencją Rady odpowiedzialną za inicjowanie działań i koordynację stanowisk państw członkowskich.
•  

The Single European Act (OJ L 169, 29.6.1987, pp. 1-28)

The Single European Act (SEA) sought to revise the Treaties of Rome setting up the European Economic Community (EEC) and the European Atomic Energy Community. This was in order to add new momentum to European integration and to complete the internal market (an area with no internal borders and in which there is free movement of goods, persons, services and capital) by 1 January 1993. The SEA amended the rules governing the operation of the European institutions and expanded the powers of the then European Community in a number of policy areas. By creating new Community competencies and reforming the institutions, the SEA opened the way to further political integration and economic and monetary union that would be enshrined in the Treaty on European Union (the Maastricht Treaty). The SEA applied on 1 July 1987.

Key points

Objectives

The inter-governmental negotiations which culminated in the SEA had a dual mandate to conclude:

• • a Treaty relating to common foreign and security policy, and
  • an act amending the EEC Treaty, particularly with regard to:
    • the decision-making procedure within the Council;
    • the powers of the European Commission;
    • the powers of the European Parliament;
    • the extension of the European Economic Community and the European Atomic Energy Community’s responsibilities.

Structure

The SEA consists of a preamble and 4 titles and includes a series of declarations adopted by the conference.

The preamble states the fundamental goals of the treaty and expresses the signatories’ determination to transform their relations as a whole with a view to creating a European Union. The preamble also establishes the unique character of the act, which brings together the common rules as regards cooperation in the field of foreign policy and the European Communities. Lastly, it focuses on the two objectives of revising the treaties, i.e. ‘to improve the economic and social situation by extending common policies and pursuing new objectives’ and ‘to ensure a smoother functioning of the Communities’.

• Title I contains rules common to political cooperation and the European Community.
• Title II is devoted to amendments of the treaties establishing the European Communities.
• Title III concerns European cooperation in the field of foreign policy.
• Title IV concerns general and final rules.
•  

Institutional changes

To enable the creation of the single market by 1993, the SEA introduced an increased number of cases where the Council could take decisions by a qualified majority rather than by unanimity. This simplified decision-making and meant that the frequent delays inherent to the search for a unanimous agreement among the then 12 member countries could be avoided. Unanimity would no longer be required for laws designed to establish the single market, with the exception of measures concerning taxation, the free movement of persons and the rights and interests of employed persons.

The SEA established the European Council, which formalised the conferences or summits of the Heads of State or Government, although the competencies of this body were not specified until later in Article 15 of the Treaty on European Union (TEU).

Parliament’s powers were enhanced by including the requirement for its assent when concluding enlargement and association agreements. The SEA introduced the cooperation procedure, which strengthened the Parliament’s position in interinstitutional dialogue and gave it the possibility of two readings of draft laws proposed under a limited number of legal bases — thus paving the way towards Parliament’s future role as co-legislator with the Council.

The SEA clarified certain rules concerning implementing powers. Article 10 enabled the Council, as a general rule, to give the Commission implementing powers for the rules which the Council laid down. The Council could only reserve the right to exercise directly implementing powers in specific cases. The SEA also created the foundations for the Court of First Instance (CFI) — now the General Court.

Policy areas

Under the SEA, qualified majority voting became the new norm in four of the existing areas covered by the treaties:

• the common customs tariff;
• free movement of capital;
• free movement of services; and
• maritime and air transport.

The SEA introduced several new policy areas in which decisions would be taken by qualified majority. These included:

• internal market;
• economic and social cohesion — to counterbalance the effects of the completion of the internal market on less developed regions;
• social policy — 2 new aspects of this policy, health and safety at work and social dialogue between trade unions and employers;
• research and development;
• environment — introducing the subsidiarity principle (i.e. only taking measures at European level where they are more effective than at the level of an individual country); and
• common foreign policy — with the presidency of the Council responsible for initiating action and coordinating member countries’ positions.
•  

Więcej informacji / More information

Źródło / Source: Komisja Europejska, EUR-Lex