Projektowana zmiana przepisów Dyrektywy 2009/43/WE ma na celu dalsze ułatwienie przepływu sprzętu wojskowego na terenie Unii Europejskiej. Kluczowe zmiany obejmują, w szczególności:

• zastąpienie indywidualnych pozwoleń globalnymi zezwoleniami: Reforma przewiduje stopniowe odejście od wydawania zezwoleń na każdy pojedynczy transfer na rzecz generalnych zezwoleń na transfer, które pozwalają podmiotom na wysyłkę zatwierdzonych produktów obronnych do innych państw członkowskich bez konieczności uzyskiwania uprzedniej indywidualnej zgody przy każdym transferze. Moment kontroli ma zostać przesunięty na model ex post (po dostawie). Ma to w założeniu skrócić czas oczekiwania na transgraniczne dostawy, który obecnie wynosi 6–7 tygodni. Dzięki minimalizacji rozbudowanych kontroli UE dąży do przyspieszenia dostaw produktów z dziedziny  bezpieczeństwa i obronności w ramach jednolitego rynku.
• Uproszczenie procedur administracyjnych – dla certyfikowanych podmiotów: Przedsiębiorstwa sektora obronnego, które uzyskają certyfikację zgodnie z Dyrektywą 2009/43/WE będą musiały się zmierzyć z mniejszą ilością formalności przy transferze sprzętu. Projekt poszerza zakres stosowania zezwoleń generalnych i globalnych, jednocześnie ograniczając obowiązki administracyjne wobec certyfikowanych podmiotów. W praktyce oznacza to, że certyfikowane podmioty mogą przekazywać produkty obronne pomiędzy krajami UE bez każdorazowego uzyskiwania zgód eksportowych, co znacząco przyspiesza realizację dostaw. Uproszczona procedura ułatwia zgodność z regulacjami i jednocześnie wzmacnia odporność europejskiego łańcucha dostaw w sektorze obronnym, pozwalając na szybkie przekierowanie zasobów tam, gdzie są najbardziej potrzebne.

Zaktualizowane zasady transferu rozwijają pierwotny cel Dyrektywy 2009/43/WE, którym było ujednolicenie krajowych systemów zezwoleń. Poszerzenie typów zezwoleń oraz wzajemne uznawanie certyfikowanych odbiorców mają wyeliminować ostatnie bariery wewnętrzne w handlu produktami obronnymi na terenie UE.

• Nowe zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwoleń dla transferów związanych z projektami finansowanymi z Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF), partnerstwami przemysłowymi o charakterze strukturalnym, agencjami UE/EDA oraz w ramach pilnej reakcji kryzysowej.
• Zezwolenie generalne dla wszystkich transferów realizowanych w ramach projektów EDF.
• Możliwość wydawania przez państwa członkowskie dodatkowych krajowych zezwoleń generalnych wykraczających poza katalog unijny.
• Rozszerzenie stosowania zezwoleń generalnych na certyfikowane podmioty.
• Upoważnienie Komisji do przyjmowania aktów delegowanych w zakresie elementów nieistotnych reżimu zezwoleń.
• Uproszczone obowiązki informacyjne – przesunięcie ciężaru z dokumentacji ex ante na kontrole ex post (audyt).

Projektowane zmiany Dyrektywy 2009/81/WE (Dyrektywa w sprawie zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa) mają na celu zwiększenie efektywności procedur związanych z udzielaniem zamówień publicznych w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności. Kluczowe zmiany dotyczą, w szczególności:

• Progów od których zastosowanie mają procedury – progi unijne dla zamówień w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności zostaną zwiększone. Próg dla zamówień na usługi i dostawy w sektorze obrony ma wzrosnąć z 443 000 euro do 900 000 euro, a dla zamówień na roboty budowlane z 5 538 000 euro do 7 000 000 euro. Zamówienia poniżej tych wartości będzie można realizować w uproszczony sposób, według krajowych procedur, jak dotychczas. Ograniczenie liczby przetargów podlegających długotrwałym procedurom unijnym ma przyspieszyć pilne zakupy, przy jednoczesnym zachowaniu transparentności i konkurencyjności dla większych zamówień.
• Procedury negocjacyjne – na mocy proponowanych przepisów dyrektywy wprowadzone zostanie tymczasowe odstępstwo pozwalające na stosowanie procedur negocjacyjnych bez uprzedniej publikacji, w przypadku zamówień realizowanych w ramach współpracy, w tym zamówień gotowych.
• Uproszczone zostaną procedury, w szczególności procedura ustanowienia partnerstwa innowacyjnego czy też procedura bezpośredniego udzielania zamówień na innowacyjne produkty lub usługi będące wynikiem równoległych konkurencyjnych projektów w zakresie badań i rozwoju.

Priorytet ma być szybkości i elastyczności: Wprowadzone zmiany oznaczają istotną zmianę podejścia – prymat zyskują szybkość działania i strategiczna elastyczność, kosztem sztywnych formalizmów. Gdy Dyrektywa o zamówieniach w obronności była przyjmowana w 2009 r., główny nacisk kładziono na formalną konkurencję i transparentność, by zbudować jednolity rynek obronny UE. Niezbędna jest jednak zmiana podejścia, aby nadążać za rozwojem technologii wojskowych, projekt dyrektywy przewiduje uproszczenia procedur przy nabywaniu innowacyjnego lub szybko zmieniającego się sprzętu. Może to oznaczać obniżone wymagania lub skrócone terminy dla zakupu nowoczesnych systemów (np. dronów nowej generacji czy rozwiązań z zakresu cyberbezpieczeństwa), tak aby przepisy nie blokowały wdrażania innowacji. Zmienione przepisy mają być odpowiedzią na potrzeby rynku i przesuwają akcent na efektywność: uproszczenie reguł, podniesienie progów i promowanie współpracy państw członkowskich – mają w założeniu przyczynić się do pozyskiwania kluczowego sprzęt, który najlepiej odpowiada potrzebom zbrojnym UE. Zauważyć należy,  że zmiana przepisów dyrektywy zmierza do dostosowania zasad udzielania zamówień obronnych do aktualnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa, przy zachowaniu nadzoru poszczególnych państw nad dużymi kontraktami.

• Wprowadzenie klasycznej procedury otwartej oraz w pełni elektronicznego dynamicznego systemu zakupów (DSZ) do zamówień obronnych.
• Szybka ścieżka zakupu rezultatów równoległych projektów B+R, z możliwością zawierania kontraktów do dziesięciokrotności pierwotnej wartości badań.
• Tymczasowe odstępstwo (do 31 grudnia 2028 r.) umożliwiające zastosowanie procedury negocjacyjnej bez publikacji ogłoszenia dla wspólnych zakupów realizowanych przez co najmniej trzy państwa członkowskie.
• Możliwość przystąpienia do programów kooperacyjnych po zakończeniu fazy B+R, bez konieczności powtarzania procedury przetargowej.
• Uznanie centralnych jednostek zakupujących na wzór klasycznej dyrektywy o zamówieniach publicznych.
• Wydłużenie maksymalnego okresu obowiązywania umów ramowych z siedmiu do dziesięciu lat w przypadku długoterminowych platform i kontraktów serwisowych.
• Ujednolicone zasady kalkulacji wartości DSZ i partnerstw innowacyjnych.
• Ograniczenie obowiązków sprawozdawczych wobec Komisji w zakresie statystyk zamówień.

Propozycja Komisji Europejskiej dotycząca zmiany Dyrektyw 2009/43/WE oraz 2009/81/WE została opublikowana w połowie czerwca 2025 r. i obecnie wchodzi w fazę negocjacji legislacyjnych na poziomie Unii Europejskiej. Projekt będzie przedmiotem debaty i musi zostać przyjęty zarówno przez Parlament Europejski, jak i Radę, w ramach zwykłej procedury ustawodawczej – w toku tego procesu mogą zostać wprowadzone poprawki. Dopiero po ostatecznym uchwaleniu i transpozycji do prawa krajowego uproszczone zasady staną się wiążące dla państw członkowskich. Uczestnicy sektora obronnego powinni uważnie śledzić przebieg procesu legislacyjnego – nadchodzące miesiące będą kluczowe dla doprecyzowania szczegółowych rozwiązań i wymogów. Warto czuwać nad przebiegiem legislacyjnym i brać w nim czynny udział.

Już teraz jednak kierunek zmian jest oczywisty: priorytetem dla Europy stają się elastyczność i jedność w zakresie zamówień i dostaw w sektorze obronnym. Pakiet „Omnibus” stanowi silny sygnał, że UE chce dążyć do optymalizacji procesów administracyjnych i umożliwić państwom członkowskim oraz branży sprawniejsze i bardziej skoordynowane działania na rzecz wzmocnienia gotowości obronnej. W przypadku przyjęcia, proponowane przepisy będą istotnym krokiem w stronę bardziej zintegrowanego i responsywnego europejskiego rynku obronnego – rynku, na którym transfery sprzętu i realizacja zamówień mogą odbywać się w tempie odpowiadającym współczesnym wyzwaniom bezpieczeństwa.