Deloitte wydał raport: Od surowca do surowca: jak blisko jesteśmy gospodarki cyrkularnej. To przegląd aktualnej sytuacji Polski w drodze do gospodarki cyrkularnej. Materiał pokazuje mocne strony krajowego systemu gospodarowania odpadami, ale również te, w których brakuje inwestycji. Ten raport to odpowiedź na pytanie, gdzie i na czym polegają wyzwania rynku surowców wtórnych.

W obliczu rosnących wyzwań związanych z osiąganiem celów gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), Polska intensywnie pracuje nad analizą oraz udoskonaleniem krajowego systemu gospodarowania odpadami. Merytoryczne opracowanie opublikowane przez Deloitte dostarcza wszechstronnej analizy, której celem jest podsumowanie aktualnej sytuacji w Polsce w kontekście realizacji założeń GOZ.

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) stanowi kluczowy element polityki zrównoważonego rozwoju. Jej głównym celem jest ograniczenie zużycia surowców pierwotnych i masy wytwarzanych odpadów poprzez ponowne wykorzystanie materiałów już raz wprowadzonych do obiegu.

W raporcie przeanalizowano postępy we wdrażaniu rozwiązań GOZ w Polsce oraz wskazano wyzwania ekonomiczne, prawne i operacyjne, które utrudniają realizację przyjętych celów. Opracowanie koncentruje się na gospodarowaniu surowcami wtórnymi zawartymi w odpadach stałych.

W raporcie znajdą Państwo także analizę postępów we wdrażaniu rozwiązań GOZ w Polsce oraz przegląd wyzwań ekonomicznych, prawnych i operacyjnych, które utrudniają realizację przyjętych celów.

Co jeszcze znajdą Państwo w raporcie?

• Jak działa model GOZ i dlaczego wymaga odejścia od liniowego podejścia.
• Z jakich powodów zaawansowany recykling nadal nie jest opłacalny.
• Na czym polega luka inwestycyjna i brak stabilnego rynku surowców wtórnych.
• Jakie bariery prawne i administracyjne blokują rozwój systemu.
• Jakie zmiany są potrzebne, aby rozwinąć rynek surowców wtórnych.

Więcej o Raporcie

Kluczowe założenia i obecna sytuacja

Model GOZ zakłada odejście od liniowego sposobu gospodarowania na rzecz ponownego użycia, recyklingu oraz rozwoju modeli biznesowych opartych na wynajmie i współdzieleniu dóbr. Preferuje selektywną zbiórkę odpadów, odzyskiwanie surowców i ich ponowne wykorzystanie w gospodarce.

Mniej pożądanym, lecz niezbędnym elementem systemu jest odzysk energii z odpadów resztkowych, czyli spalanie w kontrolowanych warunkach, oraz pozyskanie energii z odpadów biodegradowalnych – między innymi poprzez produkcję biometanu i nawozów lub substancji poprawiających właściwości gleby.

Podstawowym problemem w dążeniu do gospodarki o obiegu zamkniętym jest brak ekonomicznego uzasadnienia dla zbierania i przetwarzania odpadów wymagających zaawansowanych i energochłonnych technologii recyklingu.

Kluczowe są tu dwa wyzwania:

• luka inwestycyjna, która zwiększa koszty wytworzenia recyklatu i często uniemożliwia jego produkcję,
• brak stabilnego rynku zbytu na surowce wtórne, czyli produkty recyklingu; jego rozwój powinien być jednym z priorytetów państwa, możliwym do wsparcia poprzez odpowiednie rozwiązania fiskalne.

Główne wyzwania i bariery

• Niekompletny nadzór i szara strefa
• Problemy z systemem Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP)
• Brak wystarczającej mocy przerobowej końcowych instalacji przetwarzania
• Długotrwałe procedury administracyjne
• Nieprecyzyjne i niespójne zasady klasyfikacji odpadów
• Niewystarczające postępy w osiąganiu celów dotyczących recyklingu i ograniczenia składowania odpadów
• Ograniczona funkcjonalność BDO
• Brak jednolitych wymogów w zakresie składowania odpadów

Raport Deloitte opisuje aktualny stan gospodarki odpadami w Polsce w kontekście europejskim, uwzględniając obowiązujące akty prawne i cele środowiskowe. Analiza wskazuje na potrzebę stworzenia spójnych ram prawnych oraz mechanizmów ekonomicznych wspierających rozwój GOZ.

Z przeprowadzonych analiz wynika, że przejście z gospodarki liniowej na model cyrkularny w Polsce wymaga:

• uszczelnienia systemu raportowania i nadzoru,
• sprawnego wdrożenia systemu ROP,
• stabilności prawnej sprzyjającej inwestycjom w nowe technologie,
• ujednolicenia zasad segregacji i przetwarzania odpadów.

Bez wprowadzenia kompleksowych zmian Polska może mieć trudności z realizacją unijnych celów środowiskowych.

Raport zawiera dane ekonomiczne, przegląd aktów prawnych, analizę bilansu gospodarki odpadami oraz rekomendacje dotyczące kierunków rozwoju GOZ.

Źródło: Deloitte Polska (Deloitte Touche Tohmatsu Limited)