Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw (UC154).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem, Oceną Skutków Regulacji oraz Tabelą zgodności dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12411303/katalog/13209287#13209287

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 30 czerwca 2026 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl  w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw ma na celu transpozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów oraz zmiany rozporządzenia (UE) 2017/2394 oraz dyrektyw (UE) 2019/771 i (UE) 2020/1828 (tzw. dyrektywa w sprawie prawa do naprawy (ang. right to repair), dalej jako: „dyrektywa R2R”). Dyrektywa R2R, po jej uchwaleniu, została uzupełniona przez dyrektywę delegowaną Komisji (UE)  2026/74 z dnia 12  stycznia 2026 r. zmieniająca załącznik II do dyrektywy (UE) 2024/1799 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów w celu uwzględnienia miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń do użytku domowego, jak przewidziano w rozporządzeniu Komisji (UE) 2024/1103 w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń i oddzielnych powiązanych regulatorów (dalej jako: „dyrektywa delegowana”).

Termin transpozycji dyrektywy R2R, zgodnie z jej art. 22 ust. 1, upływa dnia 31 lipca 2026 r. Termin transpozycji dyrektywy delegowanej, zgodnie z jej art. 2 ust. 1, również upływa dnia 31 lipca 2026 roku.

Dyrektywa R2R przewiduje rozwiązania, których celem jest wspieranie konsumentów w wybieraniu naprawy towarów, zamiast przedwczesnego pozbywania się ich. W rezultacie ich wdrożenie ma przyczyniać się do obniżania kosztów życia konsumentów, poprzez unikanie wydatków związanych z zakupami nowych towarów, na jaki to skutek wskazywała Komisja Europejska w przygotowanej wraz z projektem dyrektywy ocenie skutków regulacji.

Dyrektywa R2R ma na celu również usuwanie barier, które w praktyce zniechęcają do naprawy towarów, takich jak brak informacji o naprawie, słaba dostępność usług, czy utrudnienia techniczne oraz kontraktowe. Ich usuwanie również ma wspierać konsumentów w wybieraniu naprawy, zamiast zakupu nowego towaru.

Wdrożenie przewidzianych w dyrektywie R2R rozwiązań ma jednocześnie przyczynić się do lepszej ochrony środowiska poprzez wydłużenie cyklu życia towarów, obejmującego naprawę i odnawianie, a w rezultacie umożliwić ponowne użycie towarów. Zgodnie z przewidywaniami Komisji Europejskiej, rozwiązania te ograniczą ilość odpadów wpostaci nienadającego się już do użytku sprzętu, którego konsument nie decyduje się naprawiać.

Dyrektywa R2R wprowadza pełną harmonizację zasad promujących naprawę towarów, co oznacza, że państwa członkowskie nie mogą wprowadzać ani utrzymywać w tym obszarze rozwiązań odbiegających od określonych w ww. dyrektywie. Projekt ustawy  wraz z niniejszą Oceną Skutków Regulacji, nie przewiduje rozwiązań wykraczających poza określone we wdrażanej dyrektywie.

Dyrektywa R2R, opierając się na opisanych powyżej założeniach, harmonizuje następujące zagadnienia, które państwa członkowskie mają obowiązek wprowadzić do krajowych porządków prawnych:

1. Nowe obowiązki sprzedawcy towarów

Dyrektywa R2R:

• podnosi rangę istniejącej obecnie możliwości naprawy towarów wskazując, że zadeklarowana przez sprzedawcę możliwość naprawy jest odrębną cechą, której niespełnienie może stanowić podstawę do reklamacji, jako element niezgodności towaru z umową (art. 16 pkt 1 dyrektywy R2R);
• wprowadza zachętę dla konsumentów do dokonywania naprawy, w postaci jednokrotnego wydłużenia o 12 miesięcy okresu odpowiedzialności sprzedawcy za towar (art. 16 pkt 2 dyrektywy R2R);
• nakłada na sprzedawców obowiązek informowania konsumentów o przysługującym im prawie do wyboru między naprawą a wymianą, a także o wynikającym z wyboru naprawy przedłużeniu o dodatkowe 12 miesięcy okresu odpowiedzialności sprzedawcy za towar (art. 16 pkt 3 dyrektywy R2R);
• umożliwia sprzedawcy – za zgodą konsumenta – uwzględnienie reklamacji konsumenta poprzez dostarczenie towaru poddanego procedurze odnowienia (art. 16 pkt  4 in fine dyrektywy R2R).

W konsekwencji niezbędne jest uzupełnienie ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w zakresie opisanych powyżej rozwiązań.

• Nowe obowiązki producenta towarów

Nowe obowiązki dotyczą producentów:

• pralek i pralko-suszarek dla gospodarstw domowych,
• zmywarek do naczyń dla gospodarstw domowych,
• urządzeń chłodniczych,
• wyświetlaczy elektronicznych,
• odkurzaczy,
• suszarek bębnowych dla gospodarstw domowych,
• telefonów komórkowych, telefonów bezprzewodowych i komputerów typu slate,
• sprzętu do spawania,
• serwerów i produktów do przechowywania danych,
• towarów zawierających baterie do lekkich środków transportu takich jak np. skutery i rowery elektryczne,
• miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń do użytku domowego.

Dyrektywa R2R:

• wprowadza obowiązek naprawy ww. towarów, o ile taka naprawa jest możliwa(art. 5 ust. 1 dyrektywy R2R);
• określa zasady dokonywania napraw:
• nieodpłatnie lub w rozsądnej cenie (art. 5 ust. 2 lit. a dyrektywy R2R) uwzględniającej na przykład koszty pracy, części zamiennych i prowadzenia zakładu naprawczego, a także zwyczajową marżę (motyw 16 preambuły),
• w rozsądnym czasie od momentu, w którym ww. towar trafił do producenta lub wybranego przez producenta zakładu naprawczego (art. 5 ust. 2 lit. b dyrektywy R2R);
• przewiduje, że podczas naprawy można nieodpłatnie lub w rozsądnej cenie użyczyć konsumentowi towaru zamiennego (art. 5 ust. 2 lit. c dyrektywy R2R);

umożliwia zaoferowanie konsumentowi towaru poddanego procedurze odnowienia w przypadku gdy naprawa jest niemożliwa (art. 5 ust. 2 lit. d dyrektywy R2R).

W celu wyjaśnienia, czym jest „możliwość naprawy”, o której mowa w dyrektywie R2R, przywołać należy dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią. Na podstawie delegacji do wydawania aktów wykonawczych zawartej w tej dyrektywie Komisja określiła wymogi dotyczące ekoprojektu dla produktów związanych z energią, które mają znaczący udział w sprzedaży i obrocie handlowym w Unii, wywierają znaczący wpływ na środowisko i wykazują znaczący potencjał w zakresie poprawy tego wpływu poprzez odpowiednie zaprojektowanie, bez powodowania nadmiernych kosztów. Przedmiotowe wymogi określają minimalny czas dostępności części zamiennych, wprowadzają modułowość, możliwość uaktualnienia oraz sposób projektowania i wytwarzania produktu uwzględniający możliwość naprawy. Komisja na podstawie tej delegacji ma kompetencję do wydawania kolejnych aktów wykonawczych, określających wymogi dla kolejnych towarów.

Obowiązek napraw towarów, dla których określono wymogi dotyczące ekoprojektu (wymienionych powyżej – są to towary, w stosunku do których akty prawne Komisji określiły wymogi dotyczące możliwości naprawy, wymienia je załącznik II dyrektywy R2R) – dalej jako: „towary R2R” –  spoczywa na ich producencie, a w przypadku gdy producent nie ma siedziby w żadnym z państw członkowskich – na upoważnionym przedstawicielu. W przypadku braku producenta czy upoważnionego przedstawiciela, obowiązek spoczywa na importerze, a w przypadku braku importera – na dystrybutorze. Aby  spełnić obowiązek naprawy ww. podmioty mogą powierzyć jej wykonanie podwykonawcy.

Zgodnie z dyrektywą R2R producent dodatkowo będzie obowiązany:

• projektować i produkować towary R2R w taki sposób, aby nie utrudniać ich naprawy oraz nie uniemożliwiać wykorzystania oryginalnych lub używanych części zamiennych (art. 5 ust. 6 dyrektywy R2R);
  • informować o orientacyjnych cenach pobieranych za typową naprawę (art. 5 ust. 5 dyrektywy R2R);
  • oferować części zamienne i narzędzia służące do naprawy w rozsądnej cenie, która nie zniechęca do dokonania naprawy towarów R2R (art. 5 ust. 4 dyrektywy R2R);
  • dokonywać napraw towarów R2R nawet w sytuacji, gdy poprzednia naprawa została wykonana przez inne podmioty zajmujące się naprawą (art. 5 ust. 7 dyrektywy R2R).

Art. 6 dyrektywy R2R przewiduje, że producent (albo w miejsce producenta – upoważniony przedstawiciel, importer albo dystrybutor), nieodpłatnie udostępnia informacje na temat napraw. Informacje te powinny określać, które towary objęte są zakresem obowiązku naprawy, wskazywać zakres naprawy oraz być udostępniane co najmniej przez cały okres trwania obowiązku naprawy. Dyrektywa nie precyzuje, w jaki sposób producent albo inne zobowiązane podmioty mają wykonywać powyższy obowiązek.

Opisane powyżej obowiązki sprzedawcy, producenta albo innego zobowiązanego podmiotu wymagają uregulowania w przepisach rangi ustawowej.

• Ułatwienie konsumentom korzystania z napraw oraz promowanie jej wyboru

3.1. Europejska platforma internetowa napraw

Niezależnie od rozwiązań omówionych powyżej dyrektywa R2R wprowadza nowe narzędzie, które ma pomóc konsumentom w odnalezieniu podmiotu wykonującego naprawy oraz w porównaniu ofert napraw.

Przedmiotowe narzędzie będzie przede wszystkim użyteczne dla konsumentów, którzy chcą naprawić towar nieobjęty prawem do naprawy w rozumieniu dyrektywy R2R. Narzędzie to nie jest natomiast rozwiązaniem zaprojektowanym jako kanał zgłaszania przez konsumentów roszczeń wobec przedsiębiorców czy składania reklamacji.

Dyrektywa R2R zakłada utworzenie przez Komisję Europejską europejskiej platformy internetowej napraw(art. 7 dyrektywy R2R), do dnia 31 lipca 2027 r. W ramach tej platformy podmioty prowadzące działalność w zakresie napraw będą mogły zarejestrować się i podawać informacje kontaktowe oraz dotyczące warunków przeprowadzania napraw, zaś konsumenci będą mogli nieodpłatnie korzystać z wyszukiwania takich podmiotów. Docelowo europejska platforma będzie składać się z sekcji krajowych i będzie zintegrowana z portalem „Twoja Europa”.

Państwa członkowskie wdrażając dyrektywę R2R muszą dokonać wyboru, czy skorzystają z możliwości utworzenia sekcji krajowej w ramach europejskiej platformy i wyznaczą w związku z tym punkt kontaktowy na potrzeby zarządzania tą sekcją, czy też utworzą bądź będą utrzymywać krajową platformę napraw – poza infrastrukturą informatyczną udostępnioną przez Komisję Europejską. Rejestracja przez podmioty prowadzące działalność w zakresie napraw na platformie europejskiej i krajowej jest dobrowolna.

Do dnia 31 lipca 2026 r. (art. 9 dyrektywy R2R) państwa członkowskie mają poinformować Komisję o:

• krajowym punkcie kontaktowym, który wyznaczyły do celów europejskiej platformy internetowej napraw; albo
  • krajowych platformach internetowych, które ustanowiły lub ustanowią zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy R2R.

W zaprojektowaniu platformy europejskiej oraz w zakresie zagadnień dotyczących jej funkcjonowania, Komisję Europejską mają wspierać eksperci wyznaczeni przez państwa członkowskie (art. 8 dyrektywy R2R).

Dyrektywa R2R zobowiązuje Komisję Europejską i państwa członkowskie, aby podjęły działania w celu zwiększenia świadomości konsumentów na temat europejskiej platformy internetowej napraw, wskazując jako przykład takich działań umieszczenie na powiązanych krajowych stronach internetowych oznaczenia przekierowującego do europejskiej platformy internetowej lub przeprowadzenie kampanii informacyjnej (art. 7 ust. 8 dyrektywy R2R).

W konsekwencji wdrażając dyrektywę R2R trzeba zdecydować, czy Polska skorzysta z europejskiej platformy czy utworzy własną, oraz odpowiednio – wyznaczyć krajowy punkt kontaktowy do celów platformy europejskiej albo wprowadzić przepisy dotyczące opracowania i prowadzenia platformy krajowej, w tym wskazać podmiot odpowiedzialny za te zadania.

3.2. Europejski formularz informacji o naprawie

Aby pomóc konsumentom w identyfikacji i wyborze podmiotu prowadzącego działalność w zakresie napraw, dyrektywa R2R wprowadza europejski formularz informacji o naprawie (art. 4 dyrektywy R2R), którego wzór stanowi załącznik I do dyrektywy. Europejski formularz informacji o naprawie ma umożliwić konsumentom ocenę i łatwe porównanie ofert naprawy.

Posługiwanie się formularzem przez przedsiębiorców jest dobrowolne, natomiast jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się wykorzystywać formularz, dyrektywa R2R w art. 4 określa warunki oraz konsekwencje prawne posługiwania się nim.

Przedmiotowy formularz będzie określał m.in. dane służące identyfikacji podmiotu zajmującego się naprawą, wskazanie towaru, charakteru wad podlegających naprawie oraz ceny i czasu naprawy.

Co się tyczy zasad posługiwania się formularzem, w przypadku gdy przedsiębiorca zechce się nim posługiwać, wówczas – na wniosek konsumenta – przekazuje mu wypełniony formularz nieodpłatnie i na trwałym nośniku. Podmiot zajmujący się naprawą jest związany informacjami przekazanymi konsumentowi za pośrednictwem europejskiego formularza informacji o naprawie i nie może zmienić warunków naprawy określonych w przekazanym formularzu przez okres 30 dni kalendarzowych od dnia przekazania go konsumentowi. Strony mogą ten termin wydłużyć.

W przypadku gdy konsument akceptuje w okresie ważności formularza warunki określone w europejskim formularzu, podmiot zajmujący się naprawą jest zobowiązany do wykonania naprawy na tych warunkach.

Formularz zapewnia przekazanie informacji przedkontraktowych obejmujących: główne cechy usługi naprawy, dane identyfikujące podmiot zajmujący się naprawą i jego dane kontaktowe, cenę, warunki i termin wykonania usług naprawy.

W dyrektywie R2R określono również, że opisana w pkt 3.1 powyżej europejska platforma internetowa napraw będzie zawierała funkcjonalność umożliwiającą przedstawienie konsumentowi europejskiego formularza w formie elektronicznej, na wniosek konsumenta – w przypadku gdy dany podmiot prowadzący działalność w zakresie napraw zdecyduje się korzystać z tego formularza przy oferowaniu napraw ogłoszonych na platformie.

O ile posługiwanie się formularzem jest dla konsumenta nieodpłatne, dyrektywa R2R określa, że w przypadku gdy do ustalenia charakteru wady, rodzaju naprawy lub oszacowania ceny naprawy potrzebna jest usługa diagnostyczna, podmiot zajmujący się naprawą będzie mógł zażądać od konsumenta pokrycia niezbędnych kosztów tej usługi.

Dyrektywa R2R wyjaśnia ponadto, że gdy europejski formularz informacji o naprawie nie jest przekazywany, konsument powinien mieć możliwość zawarcia z podmiotem zajmującym się naprawą umowy o przeprowadzenie naprawy na podstawie informacji przekazanych mu w inny sposób – zgodny z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniającą dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającą dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str. 64, z późn. zm.).

W konsekwencji, w prawie krajowym niezbędne jest dodanie regulacji określającej zasady posługiwania się europejskim formularzem informacji o naprawie oraz wzór tego formularza.

3.3. Promowanie naprawy towarów

Państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia co najmniej jednego środka w celu promowania naprawy (art. 13 dyrektywy R2R). Takie środki mogą mieć charakter finansowy lub niefinansowy, a ich wybór należy do państwa członkowskiego. Państwa członkowskie mają obowiązek powiadomić Komisję Europejską o podjętym środku do dnia 31 lipca 2029 r.

Środki o charakterze niefinansowym przykładowo mogą obejmować kampanie informacyjne, wspieranie kierowanych przez społeczność inicjatyw naprawczych za pomocą bezpośrednich środków, takich jak zapewnienie przestrzeni dla laboratoriów naprawczych lub miejsc spotkań, na przykład w ośrodkach społecznościowych lub kulturalnych.

Środki o charakterze finansowym mogłyby przykładowo przybrać formę bonów na naprawę, funduszy naprawczych, wspierania lub tworzenia lokalnych lub regionalnych internetowych platform naprawczych, organizowania lub finansowania programów szkoleniowych w celu nabywania specjalnych umiejętności w zakresie naprawy, czy też środków podatkowych.

W konsekwencji, w prawie krajowym wskazać należy podmiot, który podejmie wymagane dyrektywą R2R działanie promujące naprawę.

3.4. Zapewnienie konsumentom dostępu do informacji o prawie do naprawy

Państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia konsumentom dostępu do informacji o prawach przysługujących im na podstawie dyrektywy R2R oraz o środkach ich egzekwowania (art. 12 dyrektywy R2R). Takie informacje mogą być przedstawione również za pośrednictwem krajowych stron internetowych połączonych

z portalem „Twoja Europa”.

W konsekwencji wskazać należy podmiot, który będzie realizował przedmiotowe zadanie.

4. Egzekwowanie przepisów oraz sankcje

W art. 11 ust. 1 dyrektywy R2R nakłada się na państwa członkowskie obowiązek przyjęcia środków umożliwiających wszczęcie postępowania na mocy prawa krajowego przed sądami lub właściwymi organami administracyjnymi państwa członkowskiego, aby zapewnić stosowanie przepisów krajowych transponujących dyrektywę R2R.

Dyrektywa R2R wskazuje szeroki katalog podmiotów, które mogą zostać umocowane przez państwa członkowskie do wszczynania omawianych postępowań – instytucje publiczne lub ich przedstawiciele, organizacje mające uzasadniony interes w ochronie konsumentów lub środowiska, jak również organizacje zawodowe mające uzasadniony interes w podejmowaniu działań.

Wybór środków prawnych oraz wskazanie co najmniej jednego upoważnionego podmiotu należy do państw członkowskich.

Ponadto zgodnie z art. 15 dyrektywy R2R państwa członkowskie mają również ustanowić kary na wypadek naruszenia obowiązków wynikających z art. 4, 5 i 6 tej dyrektywy.

W konsekwencji, w prawie krajowym niezbędne jest dodanie przepisów przewidujących kary w przypadku gdy podmiot obowiązany nie wykonuje obowiązków dodawanych przepisami stanowiącymi wdrożenie art. 4-6 dyrektywy R2R, albo wykonuje te obowiązki w sposób niezgodny z tymi przepisami, oraz wskazanie organu bądź organów, kompetentnych do nakładania tych kar.

Z wyrazami szacunku