Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw (UC97).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem, Oceną Skutków Regulacji, Tabelą Zgodności oraz Odwróconą tabelą zgodności dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405004/katalog/13174559#13174559

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 19 grudnia 2025 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w formie tabeli uwag przesyłanej w załączeniu w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

Projekt ustawy przewiduje zmiany w: ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym), ustawie z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji), ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach) oraz ustawie z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Projektowana ustawa w art. 1 dokonuje wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego).

Zmiana dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego związana była z wyrokiem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20, w którym Trybunał stwierdził nieważność art. 13 ust. 1 dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego w zakresie, w jakim dotyczy on paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu w okresie od 13 sierpnia 2005 r. do 13 sierpnia 2012 r., z powodu nieuzasadnionego skutku wstecznego.

Termin transpozycji dyrektywy w sprawie zmiany dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego upływa 9 października 2025 r.

Obecnie nie obowiązują przepisy dotyczące jednoznacznego wskazania, że przedmioty wyposażenia lub części wymontowane z pojazdów, w tym pojazdów wycofanych z eksploatacji, przekazywane do regeneracji fabrycznej, tj. do procesu, podczas którego są one przywracane do stanu pierwotnego lub lepszego, zgodnie ze specyfikacjami technicznymi producenta, nie stanowią odpadów w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. Powyższe przekłada się na wydłużony czas kontroli i postępowań wyjaśniających oraz nakładaniem dodatkowych obostrzeń na branżę zajmującą się regeneracją części, których działalność w praktyce nie odbiega znacząco od działalności polegającej na naprawie uszkodzonych części (które nie są traktowane jako odpady). Nie zmienia się przeznaczenie części, zaś regeneracja fabryczna daje gwarancję zgodności produktu ze specyfikacjami producenta.

Ponadto w lutym 2024 r. Komisja Europejska skierowała do Polski zarzuty nieprawidłowej transpozycji art. 8a ust. 5 akapit trzeci dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. (Dz. Urz. UE L 150 z 14.6.2018, s. 109) zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów). Komisja wskazała, że transpozycja przepisów do polskiego porządku prawnego jest nieprawidłowa ze względu na brak instytucji upoważnionego (autoryzowanego) przedstawiciela w ustawach z zakresu gospodarki odpadami.

Obecnie przepisy ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej) zawierają przepisy dotyczące autoryzowanego przedstawiciela. Celem niniejszej ustawy jest wprowadzenie przepisów z tego zakresu do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W związku z tymi zmianami konieczne jest również odpowiednie dostosowanie przepisów ustawy odpadach.

Przedmiotowy projekt nie obejmuje wprowadzenia analogicznej instytucji w ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach ), ponieważ ustawa ta będzie wymagała uchylenia w związku z uchwaleniem obowiązującego bezpośrednio rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii, zmieniającego dyrektywę 2008/98/WE i rozporządzenie (UE) 2019/1020 oraz uchylającego dyrektywę 2006/66/WE). Przepisy regulujące funkcjonowanie instytucji autoryzowanego przedstawiciela w tym zakresie zostaną uwzględnione w ustawie transponującej.

Projektowane przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Trybunał) stwierdził nieważność art. 13 ust. 1 dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Wyrok Trybunału dotyczył nałożonego przez Republikę Czeską obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej przez operatorów elektrowni słonecznych, w celu realizacji obowiązku finansowania kosztów gospodarowania odpadami pochodzącymi z paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu nie później niż 1 stycznia 2013 r. Jeden z operatorów zakwestionował zgodność tego mechanizmu z wymogami dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, zobowiązującej finansowanie przedmiotowych kosztów przez producentów w odniesieniu do paneli wprowadzonych do obrotu po 13 sierpnia 2005 r.

Trybunał potwierdził zaistnienie powyższej niezgodności. Wskazał jednak, że sam przywoływany przepis dyrektywy jest dotknięty wadą nieważności, bowiem panele fotowoltaiczne zostały objęte zakresem dyrektywy dopiero z dniem 13 sierpnia 2012 r. Zgodnie z wykładnią Trybunału, „w sytuacji gdy prawodawca Unii pozostawia najpierw państwom członkowskim możliwość określenia zasad podziału kosztów gospodarowania odpadami pochodzącymi z określonych produktów, a następnie postanawia ustanowić normę, zgodnie z którym we wszystkich państwach członkowskich koszty te powinny być ponoszone przez producentów, w tym w odniesieniu do produktów, które wprowadzili oni już do obrotu w czasie obowiązywania tych wcześniejszych przepisów Unii, należy uznać, że norma ta jest stosowana z mocą wsteczną w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 47 niniejszego wyroku, wobec czego może ona naruszać zasadę pewności prawa”. Na etapie projektowania paneli fotowoltaicznych ich producenci nie byli bowiem w stanie przewidzieć, że zostaną później zobowiązani do zapewnienia finansowania kosztów gospodarowania odpadami pochodzącymi z tych paneli.

Dyrektywa w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego dokonuje całościowej rewizji dyrektywy 2012/19 pod kątem zakresu stosowania jej przepisów, w celu usunięcia dostrzeżonego przez Trybunał naruszenia zasady pewności prawa. Dotychczasowy podział na sprzęt wprowadzony do obrotu do 13 sierpnia 2005 r. i po tym dniu został zastąpiony nowym podziałem, na sprzęt:

1. objęty zamkniętym katalogiem określonym w załączniku I do dyrektywy 2012/19 i wprowadzony do obrotu po 13 sierpnia 2005 r.;
2. stanowiący panele fotowoltaiczne i wprowadzony do obrotu od 13 sierpnia 2012 r.;
3. inny niż objęty zamkniętym katalogiem określonym w załączniku I do dyrektywy 2012/19 i wprowadzony do obrotu od dnia 15 sierpnia 2018 r.;
4. sprzęt wprowadzony do obrotu przed tymi datami (dalej „sprzęt dawny”).

Daty te wymagają modyfikacji na etapie implementacji do prawa krajowego w świetle celu dyrektywy, jakim jest wykluczenie mocy wstecznej obowiązywania przepisów. Przepisy krajowe dotyczące zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego mają zastosowanie do paneli fotowoltaicznych dopiero od 1 stycznia 2016 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Ta sama ustawa przyspieszyła rozszerzenie zakresu przedmiotowego przepisów na dzień 1 stycznia 2018 r. (sprzęt inny niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy).

Projektowana ustawa utrzymuje w całości zasady podziału obowiązków w stosunku do sprzętu nowego i dawnego, modyfikując jedynie daty określające ten podział.

Zgodnie z projektowanym art. 18 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, w przypadku sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych wprowadzający jest obowiązany do zorganizowania i sfinansowania zagospodarowania zużytego sprzętu. Obowiązek ten z zasady odnoszony jest do sprzętu, który został przez niego wprowadzony do obrotu. W odniesieniu do sprzętu dawnego, odnosi się go jednak do sprzętu tej samej grupy, proporcjonalnie do jego udziału w masie sprzętu wprowadzonego do obrotu.

Zgodnie z projektowanym art. 19 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, w przypadku sprzętu innego niż przeznaczony dla gospodarstw domowych wprowadzający jest obowiązany do zorganizowania i sfinansowania zagospodarowania zużytego sprzętu innego niż dawny, chyba że taki sprzęt jest przez niego zastępowany sprzętem tego samego rodzaju lub spełniającym te same funkcje. W pozostałym zakresie obowiązek ten ciąży na użytkowniku, o ile co innego nie wynika z postanowień umownych.

Przekładając powyższe na porównanie stanu obecnego i docelowego:

Stan obecny: obowiązuje formalny podział obowiązków pomiędzy wprowadzającego sprzęt i właściciela zużytego sprzętu, w zależności od tego, czy odpad powstał ze sprzętu wprowadzonego do obrotu do 13 sierpnia 2005 r. („sprzęt dawny”), czy po tej dacie (art. 18 i 19 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym).

Równolegle przepisy krajowe nakładają na wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu, a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie po stronie wprowadzających sprzęt popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu.

Stan docelowy: zgodnie z wymogami dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, sama zasada formalnego podziału obowiązków jest utrzymana, ale zmianie i doszczegółowieniu ulegają daty graniczne. Za sprzęt dawny będzie uznawany zużyty sprzęt powstały:

1. ze sprzętu wymienionego w załączniku nr 6 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i wprowadzonego do obrotu do 13 sierpnia 2005 r.;
2. z paneli fotowoltaicznych, wprowadzonych do obrotu przed 1 stycznia 2016 r.;
3. ze sprzętu, innego niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i wprowadzonego do obrotu przed 1 stycznia 2018 r.

Zasadniczą konsekwencją nowelizacji będzie wyłączenie sytuacji, w której wprowadzający sprzęt do użytku profesjonalnego ma formalny obowiązek zapewnienia zagospodarowania odpadów powstałych z urządzeń wprowadzonych do obrotu w momencie, w którym nie były one objęte przepisami ustawy. Dotyczy to odpadów paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu od 13 sierpnia 2005 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz sprzętu innego niż wymieniony w załączniku nr 6 do ustawy, wprowadzonego do obrotu od 13 sierpnia 2005 r. do 31 grudnia 2017 r. Koszty zagospodarowania takich odpadów ponosi ich posiadacz, chyba że dokonana zostanie wymiana starego sprzętu na nowy – wówczas, zgodnie z art. 19 ust. 2, odpowiedzialność przejmuje wprowadzający.

Dokonywana zmiana zapewnia realizację obowiązku transpozycji przepisów dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, ale nie ma istotnego wpływu na system zbiórki i zagospodarowania tzw. elektrozłomu. Istotą przepisów krajowych w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta sprzętu elektrycznego i elektronicznego jest obowiązek osiągnięcia minimalnych rocznych poziomów zbierania zużytego sprzętu obliczanych w stosunku do średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu (art. 20 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym), a następnie jego odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (art. 21 przedmiotowej ustawy). Skutkiem przedmiotowych obowiązków jest zapewnienie popytu na usługi zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu. Powyższy mechanizm zachowuje pełną aktualność w świetle przepisów nowej dyrektywy, a sprzęt objęty ww. nowelizacją będzie mógł być zaliczany do realizacji wymaganych poziomów (utrzymanie popytu po stronie organizacji odzysku).

Oczekiwanym efektem jest zapewnienie transpozycji dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Stan obecny: brak jednoznacznych zapisów w odniesieniu części wymontowanych z pojazdów przeznaczonych do regeneracji, co przekłada się na dużą dowolność w interpretacji ich klasyfikowania jako odpady lub produkty.

Stan docelowy: wprowadzenie w ustawie o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przepisów określających warunki, kiedy przedmioty wyposażenia lub części wymontowane z pojazdów i pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stanowią odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach zlikwiduje problem sporów interpretacyjnych w tym zakresie i przyczyni się do ustabilizowania rynku regenerowanych części motoryzacyjnych oraz przyspieszy transformację w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym w tej dziedzinie.

Oczekiwanym efektem jest ułatwienie jednoznacznej interpretacji przepisów w odniesieniu do tych części oraz wzmocnienie działalności polegającej na regeneracji części motoryzacyjnych. Przełoży się to pozytywnie na działania w zakresie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym i pozwoli wesprzeć nadawanie „drugiego życia” wielu przedmiotom wyposażenia i częściom pojazdów.

Stan obecny: w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawie

o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie ma regulacji dotyczących instytucji autoryzowanego przedstawiciela. Oznacza to, że przedsiębiorcy mający siedzibę poza granicami kraju nie mają możliwości ustanowienia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie na terytorium kraju obowiązków określonych ustawą dla wprowadzającego produkty w opakowaniach/wprowadzającego pojazd w odniesieniu do wprowadzonych przez nich produktów w opakowaniach/pojazdów.

Stan docelowy: wprowadzenie do ww. ustaw przepisów dotyczących instytucji autoryzowanego przedstawiciela wzorowanych na funkcjonujących od lat przepisach ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym elektronicznym. Projektowane przepisy określą zasady wyznaczania autoryzowanego przedstawiciela i katalog podmiotów mogących funkcjonować w takim charakterze. W przypadku ustanowienia autoryzowanego przedstawiciela jego mocodawca będzie działał wyłącznie za pośrednictwem tego podmiotu, a autoryzowany przedstawiciel będzie ponosił odpowiedzialność za wykonywanie jego obowiązków ustawowych. Projektowane przepisy uwzględniają również warunki zwolnienia z obowiązków ustawowych krajowych dystrybutorów produktów pochodzących od podmiotu, który ustanowił autoryzowanego przedstawiciela. W związku z tymi zmianami konieczne jest również odpowiednie dostosowanie przepisów ustawy o odpadach. Stanowią one rozszerzenie przepisów ustawy o odpadach odnoszących się w obecnym stanie prawnym do instytucji autoryzowanego przedstawiciela z ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.

Oczekiwanym efektem jest zapewnienie transpozycji art. 8a ust. 5 akapit trzeci dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. (Dz.Urz. UE L 150 z 14.6.2018, s.109) zmieniającej Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE L 312 z 22.11.2008, s. 3). Możliwy jest pozytywny wpływ na finanse podmiotów działających w tym momencie jako wprowadzający.

Z wyrazami szacunku