Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe, ustawy – Prawo restrukturyzacyjne oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (UD260).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem oraz Oceną Skutków Regulacji dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404952/katalog/13173751#13173751

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 19 grudnia 2025 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

Obecnie nadzór nad wykonywaniem przez upadłego planu spłaty wierzycieli sprawuje z urzędu sąd. Powoduje to szereg problemów. Plan spłaty wierzycieli realizuje przede wszystkim ich prywatny interes polegający na zaspokojeniu ich roszczeń. Interes ogólnospołeczny nie jest wiodący. Dlatego nadzór państwa nad prawidłowością wykonywania planu spłaty wierzycieli powinien mieć miejsce tylko wtedy, gdy żądają tego interesariusze, którzy najlepiej wiedzą czy przysługujące im roszczenia są spłacane przez dłużnika czy też zaprzestał on realizacji planu spłaty.

Ponadto sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem planu spłaty wierzycieli nie stanowi sprawowania wymiaru sprawiedliwości, nie powinno być więc prowadzone przez sądy, dla których jest to czynność czasochłonna i prowadzi do przewlekłości w innych sprawach upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Zniesienie nadzoru sądu z urzędu nie niesie żadnego ryzyka po stronie wierzycieli, z uwagi na wyposażenie ich w środki ochrony prawnej, dzięki którym mogą inicjować czynności nadzoru sądowego nad wykonywaniem planu spłaty.

Sąd jest zobowiązany uchylić plan spłaty, nawet jeśli jest on prawidłowo wykonywany, ale upadły nie złożył sprawozdania rocznego, o którym mowa w art. 370c ust. 4 lub art. 49118 ust. 3 Prawa upadłościowego. Rozwiązanie to jest nieefektywne, gdyż może doprowadzić do uchylenia planu spłaty nawet, gdy nie chcą tego wierzyciele. W praktyce zdarza się to z przyczyn niezawinionych przez upadłego, gdy jest on osobą wykluczoną cyfrowo i nie potrafi złożyć sprawozdania przez system teleinformatyczny do obsługi postępowania sądowego.

Powoduje to konieczność przyjęcia zasady, że do umorzenia zobowiązań dochodzi z mocy prawa po zakończeniu okresu realizacji planu spłaty wierzycieli, pod warunkiem, że plan spłaty wierzycieli nie został przez sąd uchylony lub zmieniony. Konsekwencją tej zmiany będzie przyjęcie rozwiązania, że umorzenie zobowiązań upadłego następuje z upływem trzeciego miesiąca od upływu okresu, na który został ustalony plan spłaty wierzycieli, co ma na celu zapewnienie ochrony prawnej wierzycieli.

Rekomendowane rozwiązania:

art. 168 ust. 2a Prawa upadłościowego)

Mając na uwadze konieczność ochrony ochronę interesów drobnych wierzycieli w całym procesie upadłościowym ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji umorzenia zobowiązań upadłego, jak i ustalenia lub zmiany planu spłaty poszczególnych wierzycieli, istnieje konieczność wzmocnienia nadzoru sędziego-komisarza nad toczącymi się postępowaniami upadłościowymi. W związku z powyższym dodano w art. 168 ust. 2a w brzmieniu „Sprawozdania, o których mowa w ust. 1, 2 i 4, rozpoznaje sędzia-komisarz po wysłuchaniu w miarę potrzeby i możliwości syndyka, upadłego i członków rady wierzycieli.”.

Art. 219 ust. 4 oraz art. 221 ust. 1a Prawa upadłościowego

Projektowane przepisy zmierzają do zwiększenia efektywności postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych, w tym postępowań w przedmiocie umorzenia zobowiązań, poprzez przeciwdziałanie przewlekłości spowodowanej nadmiernym obciążeniem sędziów i referendarzy sądowych czynnościami technicznymi. Zmiana zakłada, że obwieszczeń, w tym obwieszczeń o prawomocności orzeczenia, jak również ujawnienia informacji o prawomocności orzeczenia, może dokonać w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe także asystent sędziego lub pracownik sekretariatu

Art. 219 ust. 4 oraz art. 221 ust. 1a Prawa upadłościowego

Zmiana zakłada, że obwieszczeń, w tym obwieszczeń o prawomocności orzeczenia, jak również ujawnienia informacji o prawomocności orzeczenia, może dokonać w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe także asystent sędziego lub pracownik sekretariatu. Ma to na celu zmniejszenie obciążenia sędziów i referendarzy sądowych czynnościami technicznymi. Ministerstwo Sprawiedliwości nie posiada danych dotyczących skali obciążeń tymi czynnościami.

Art. 370a Prawa upadłościowego

Umorzenie zobowiązań upadłego nastąpi z upływem trzeciego miesiąca od upływu okresu, na który został ustalony plan spłaty wierzycieli. Wierzyciele będą mieli możliwość wnoszenia do sądu o zmianę lub uchylenie planu spłaty nie tylko w okresie realizacji planu, ale również w ciągu dodatkowych trzech miesięcy od upływu okresu, na który plan ustalono.

Informacja na temat zasad przyszłego umorzenia zobowiązań upadłego będzie elementem obligatoryjnym postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, które podlega obwieszczeniu, w celu zwiększenia transparentności postępowania oraz pewności obrotu.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli nastąpi kolejne obwieszczenie zawierające informację o terminie (dniu), z upływem którego zobowiązania upadłego ulegną umorzeniu z mocy prawa. Dzięki temu możliwe będzie ustalenie terminu końcowego realizacji planu spłaty wierzycieli.

Art. 370b Prawa upadłościowego

Uchylone zostaną przepisy dopuszczające możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu drugiej instancji zarówno w przedmiocie umorzenia zobowiązań upadłego, jak i ustalenia lub zmiany planu spłaty wierzycieli. Zapewni to spójność systemową, gdyż postępowanie upadłościowe co do zasady ma charakter wykonawczy, a w postępowaniach wykonawczych (analogicznie w postępowaniu egzekucyjnym) nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej nie występuje.

Prawo do sądu zapewnione będzie nadal instytucją pytań prawnych do Sądu Najwyższego, które mogą być przedstawiane przez sądy odwoławcze na etapie rozpoznawania zażaleń na postanowienia sądów upadłościowych w przedmiocie umorzenia zobowiązań lub ustalenia planu spłaty wierzycieli. Ponadto przesłanki umorzenia zobowiązań oraz ustalenia lub zmiany planu spłaty wierzycieli dotyczą przede wszystkim wokół materii dotyczącej ustaleń faktycznych (możliwości zarobkowe upadłego, jego sytuacja osobista, przyczyny powstania stanu niewypłacalności, stopień winy w dorowadzeniu do stanu niewypłacalności), a nie sfery interpretacji przepisów prawa, więc nie mieszczą się w zakresie kontroli kasacyjnej sprawowanej przez Sąd Najwyższy.

Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Sąd Najwyższy nie dysponują danymi statystycznymi, na temat skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu drugiej instancji zarówno w przedmiocie umorzenia zobowiązań upadłego, jak i ustalenia lub zmiany planu spłaty wierzycieli. Nie jest też możliwe ich wygenerowanie w sposób automatyczny, albowiem funkcjonalności takiej nie posiadają wykorzystywane w Sądzie Najwyższym narzędzia informatyczne do obsługi działalności orzeczniczej. W konsekwencji, wyselekcjonowanie tych informacji wymagałoby dokonywania przeglądu kilku tysięcy wpisów w repertoriach Izby Cywilnej oraz akt postępowań. W repertoriach prowadzonych w Sądzie Najwyższym nie odnotowuje się bowiem podstawy prawnej wniesienia skargi kasacyjnej.

Art. 370c ust. 4 Prawa upadłościowego

Zasady składania przez upadłego rocznych sprawozdań upadłego na temat jego sytuacji majątkowej i zawodowej zostaną ujednolicone, zarówno w odniesieniu do postępowań, w których ustalono plan spłaty wierzycieli, jak i postępowań, w których warunkowo umorzono zobowiązania upadłego. Sprawozdania nie będą podlegały nadzorowi sądu, który nie będzie sprawował nadzoru nad wykonywaniem planu spłaty z urzędu, a tylko na wiosek uczestników. Złożenie tych dokumentów nie będzie podlegało także kontroli formalnej na gruncie przepisów postępowania cywilnego. Zniesienie nadzoru sądu z urzędu nie niesie ryzyka po stronie wierzycieli, z uwagi na wyposażenie ich w środki ochrony prawnej, dzięki którym mogą inicjować czynności nadzoru sądowego nad wykonywaniem planu spłaty.

Art. 370d Prawa upadłościowego

W razie wcześniejszej spłaty wierzycieli w zakresie objętym planem spłaty wierzycieli, upadły będzie mógł wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty poprzez skrócenie okresu wykonania planu. Zobowiązania upadłego objęte planem spłaty wierzycieli ulegną umorzeniu z mocy prawa wraz z upływem trzech miesięcy od końca okresu wykonania planu, który jest przewidziany w jego treści. Pierwotnie zdefiniowany okres wykonania planu spłaty nie ulegnie samoczynnie skróceniu, nawet jeśli zobowiązania planem objęte zostałyby spłacone wcześniej.

Sytuacja finansowa dłużnika może ulec poprawie szybciej, niż zakłada plan spłaty, więc projektowana regulacja ma na celu zachęcenie go do wcześniejszego zaspokojenia wierzycieli. W celu ochrony interesu wierzycieli, skrócenie okresu wykonywania planu spłaty będzie możliwe tylko wtedy, gdy nie prowadzi do ich pokrzywdzenia. Dodatkowo sąd nie będzie mógł skrócić planu o okres dłuższy niż połowa pierwotnie przyjętego okresu, gdyż wykonywanie planu spłaty służy nie tylko zaspokojeniu zobowiązań wobec wierzycieli, ale również przyswojeniu przez dłużnika zasad rzetelnego gospodarowania swoim majątkiem.

Wysłuchanie dłużnika oraz spłaconych wierzycieli nie będzie obowiązkowe, a decyzję procesową w sprawie jego przeprowadzenia podejmie sąd.

W razie oddalenia wniosku wierzyciela o zmianę planu spłaty wierzycieli w stosunku do dłużnika, który nie złożył w terminie rocznego sprawozdania na temat swojej sytuacji majątkowej i zawodowej, kosztami sądowymi obciążony zostanie dłużnik. Wierzyciele ze sprawozdań mogą czerpać wiedzę na temat poprawy sytuacji dłużnika, a więc ewentualnego ziszczenia się przesłanek do zmiany planu spłaty na korzyść wierzycieli. Jeżeli dłużnik nie złoży sprawozdania, wierzyciel nie powinien ponosić negatywnych tego konsekwencji, więc to dłużnik powinien być obciążony kosztami. Jednak sąd w oparciu o art. 102 kodeksu postępowania cywilnego będzie mógł przyjąć inną zasadę ponoszenia kosztów.

Art. 370e Prawa upadłościowego

Sąd, w razie zaistnienia  przesłanki pozytywnej i niewystąpienia przesłanek negatywnych, wyda postanowienie o uchyleniu planu spłaty wierzycieli na wniosek upadłego lub wierzycieli, gdyż sąd nie będzie z urzędu sprawował nadzoru nad wykonywaniem planu spłaty wierzycieli. Niezłożenie przez upadłego rocznego sprawozdania na temat jego sytuacji majątkowej i zawodowej nie będzie samodzielną podstawą uchylenia planu spłaty.

Art. 370f Prawa upadłościowego

W obwieszczeniu, poza informacją o zakresie umorzonych zobowiązań i danych identyfikujących postanowienie o ustaleniu planu spłaty, wskazuje się także imię i nazwisko oraz numer PESEL upadłego, a jeżeli upadły nie posiada numeru PESEL – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację, NIP, jeżeli upadły miał taki numer w ciągu ostatnich dziesięciu lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Obwieszczenia będzie mógł dokonać również pracownik sekretariatu lub asystent sędziego. Uchylone zostaną przepisy odsyłające do zasad zaskarżenia i obwieszczenia postanowienia o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego, gdyż umorzenie zobowiązań będzie następowało z mocy prawa.

Art. 4911 ust. 3 art. 4912 ust. 1 i art. 4919 ust. 3b

W zakresie wynagrodzenia syndyka ustawa wprowadza możliwość zastosowania art. 162 również w trybie uproszczonym. W szczególnie uzasadnionych przypadkach gdy przemawia za tym znaczy stopnień skomplikowania sytuacji prawnej i faktycznej masy upadłości, jej rozproszenie i stan majątku a zwłaszcza gdy w skład masy upadłości wchodzą nieruchomości, wierzytelności sporne lub będące przedmiotem postępowania spadkowego syndyk może złożyć wniosek o przyznanie wynagrodzenia na zasadach określonych w art. 162. W przedmiocie wynagrodzenia syndyka orzekać będzie sąd w składzie jednego sędziego zawodowego.

Art. 4917 Prawa upadłościowego

Zaliczka na koszty postępowania zostanie zastąpiona zaliczką na zryczałtowane koszty postępowania.

Art. 4919 Prawa upadłościowego

Projektowany przepis reguluje wynagrodzenie syndyka w postępowaniu upadłościowym wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Będzie ono wynosiło równowartość jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Projektowana zmiana ma na celu podniesienie efektywności postępowania poprzez wykluczenie opłacalności zbędnego wydłużania postępowania. Zbyt długie prowadzenie postępowania powinno być nieopłacalne dla osób pełniących funkcję syndyka. System powinien promować osoby, które prowadzą sprawnie postępowania, a nie sztucznie wydłużają czas jego trwania.

Art. 197 ust. 6 i art. 199 ust. 1a Prawa restrukturyzacyjnego

Obwieszczeń, w tym obwieszczeń o prawomocności orzeczenia oraz ujawnienia informacji o prawomocności orzeczenia, będzie mógł dokonać w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe także asystent sędziego lub pracownik sekretariatu.

Art. 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych

Dane dotyczące upadłego, przestaną być ujawniane po upływie 3 lat od dnia obwieszczenia informacji o dacie, w której zobowiązania upadłego uległy umorzeniu z mocy prawa.

Przepisy przejściowe:

Projektowane przepisy będą miały zastosowanie do spraw w toku, zarówno do postępowań upadłościowych znajdujących się na etapie przed ustaleniem planu spłaty wierzycieli, jak i postępowań znajdujących się już w fazie wykonawczej. Jednak nie wszystkie przepisy znajdą zastosowanie do ustalonych planów spłaty, gdyż w dotychczasowym stanie prawnym umorzenie zobowiązań nie następowało z mocy prawa (jak się przewiduje w projekcie), ale na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu upadłościowego.

Wniosek o stwierdzenie wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzenie zobowiązań, który wpłynął przed wejściem w życie projektowanej ustawy, będzie podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów dotychczasowych, gdyż projektowana ustawa nie przewiduje odrębnych orzeczeń w przedmiocie umorzenia zobowiązań.

Umorzenie zobowiązań objętych planami spłaty obowiązującymi w momencie wejścia w życie ustawy będzie następowało z chwilą upływu trzech miesięcy od upływu okresu, na który został ustalony plan spłaty wierzycieli. W przeciągu trzech miesięcy wierzyciele będą mogli złożyć wniosek o uchylenie lub zmianę planu spłaty wierzycieli. Jeżeli okres, na który został ustalony plan spłaty wierzycieli w chwili wejścia w życie ustawy już minął, termin trzech miesięcy będzie biegł od dnia wejścia w życie ustawy.

Sąd z urzędu wyda postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i stwierdzeniu umorzenia zobowiązań upadłego po upływie wskazanego wyżej terminu trzech miesięcy, pod warunkiem, że plan spłaty nie został uchylony lub zmieniony. Postanowienie sądu będzie zaskarżalne i będzie podlegało obwieszczeniu wraz z informacją o prawomocności postanowienia. Będzie mógł je wydać także referendarz sądowy, gdyż ma charakter deklaratywny.

W okresie pomiędzy upływem okresu, na który został ustalony plan spłaty wierzycieli, a dniem prawomocności postanowienia o stwierdzeniu umorzenia zobowiązań, niedopuszczalne będzie wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności wynikających z zobowiązań upadłego objętych planem spłaty wierzycieli.

Wszystkie projektowane przepisy przejściowe w takim samym stopniu będą odnosiły się do postępowań upadłościowych osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, jak i postępowań upadłościowych osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Jeśli na dzień wejścia w życie ustawy upłynie już okres, na który został ustalony plan spłaty wierzycieli, termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o zmianę planu spłaty wierzycieli lub wniosku o uchylenie planu spłaty wierzycieli, rozpocznie swój bieg od dnia wejścia w życie ustawy.

Z wyrazami szacunku