Traktat z Amsterdamu zmieniający Traktat o Unii Europejskiej ((Dz.U. C 340 z 10.11.1997, s. 1–144)

Jakie są cele traktatu?

Traktat uaktualnił i objaśnił traktat z Maastricht o Unii Europejskiej. Znaczne zmiany wprowadzane traktatem miały także na celu przygotowanie Unii Europejskiej (UE) do przyszłego powiększenia. Traktat został podpisany w dniu 2 października 1997 r., natomiast w życie wszedł w dniu 1 maja 1999 r.

Kluczowe zagadnienia

Traktat wyznacza Unii Europejskiej następujące cele:

• promowanie postępu gospodarczego i społecznego, wysokiego poziomu zatrudnienia oraz zrównoważonego i trwałego rozwoju,
• potwierdzenie tożsamości UE na scenie międzynarodowej,
• wzmocnienie praw i interesów obywateli UE,
• utrzymanie i rozwijanie UE jako przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
• utrzymanie i rozwijanie zbioru praw UE (zwanego dorobkiem wspólnotowym).

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

WPZiB wzmacniana jest przez:

• umożliwianie wspólnych strategii, wspólnych działań, wspólnych stanowisk i bardziej systematycznej współpracy pomiędzy krajami UE,
• włączanie do WPZiB wszystkich kwestii związanych z bezpieczeństwem UE, w tym kwestii stopniowego rozwoju wspólnej polityki bezpieczeństwa,
• zacieśnianie związków z organizacją obrony, Unią Zachodnioeuropejską,
• wymaganie od krajów UE uzgadniania ich stanowisk w organizacjach międzynarodowych, zwłaszcza w ONZ,
• stworzenie stanowiska wysokiego przedstawiciela ds. wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa – roli przypisanej Sekretarzowi Generalnemu Rady,
• ustanowienie jednostki wczesnego ostrzegania i planowania polityki.

Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych

Współpraca policyjna obejmuje:

• prewencję, wykrywanie i ściganie przestępstw kryminalnych,
• gromadzenie, przechowywanie, przetwarzanie, analizowanie i wymianę informacji,
• organizowanie wspólnych inicjatyw szkoleniowych i wymian dla funkcjonariuszy,
• ocenę technik śledczych, zwłaszcza w zakresie wykrywania przestępczości zorganizowanej,
• wykorzystywanie zasobów Europolu w obszarach takich, jak współpraca pomiędzy prokuratorami a śledczymi oraz ustanowienie sieci badawczej, dokumentacyjnej i statystycznej na temat przestępczości wewnątrz UE.

Współpraca sądowa obejmuje:

• ułatwienia ekstradycji (mechanizmu, za pomocą którego kraje wnioskują o powrót osób z innych krajów, gdy takie osoby są oskarżone o przestępstwa kryminalne lub poszukiwane w celu odbycia kary) pomiędzy krajami UE,
• zapewnienie zgodności przepisów krajowych,
• zapobieganie kolizji jurysdykcji,
• ustanawianie minimalnych norm dla przestępstw i kar za przestępczość zorganizowaną, terroryzm i nielegalny handel narkotykami.
•  

Ściślejsza współpraca

Rządy krajów UE, które zamierzają prowadzić ze sobą ściślejszą współpracę w określonych obszarach polityki, mogą to zrobić, pod warunkiem że taka współpraca:

• służy celom i interesom UE oraz jest prowadzona w poszanowaniu ich zasad,
• jest stosowana w ostateczności,
• dotyczy przynajmniej większości krajów UE,
• nie ma wpływu na ustawodawstwo UE,
• jest prowadzona w poszanowaniu kompetencji, praw, obowiązków i interesów krajów w niej nieuczestniczących.

Wiza, azyl, imigracja i inne polityki związane ze swobodnym przepływem osób

Te polityki przechodzą z zakresu współpracy międzyrządowej, stając się częścią normalnego procesu decyzyjnego UE. Rządy krajów UE w ciągu 5 lat zobowiązane są do przyjęcia środków w celu:

• zwalczania przestępczości i zapobiegania jej, przy jednoczesnym zabezpieczeniu praw osób spoza UE
• wzmacniania współpracy sądowo-administracyjnej,
• ustanowienia norm i procedur kontroli na granicach zewnętrznych UE,
• ustanowienia przepisów wizowych,
• określenia kryteriów i mechanizmów rozpatrywania wniosków o azyl.

Układ z Schengen dotyczący podróżowania bez konieczności posiadania paszportu wewnątrz Unii jest włączony w system prawny UE (chociaż Zjednoczone Królestwo i Irlandia nie biorą w nim udziału). Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej i z dniem 1 lutego 2020 r. stała się państwem trzecim (państwem spoza UE).

Zatrudnienie

Dążenia UE do wysokiego poziomu zatrudnienia wzmacniane są przez:

• uwzględnianie tego celu podczas przygotowywania i wdrażania wszystkich polityk i działań UE,
• przedstawianie rocznych sprawozdań do rozpatrzenia przez przywódców UE,
• zobowiązanie wszystkich krajów do corocznego przedstawiania informacji dotyczących działań podjętych przez dany kraj w celu zwiększenia poziomu zatrudnienia,
• utworzenie doradczego komitetu zatrudnienia.
•  

Kwestie instytucjonalne

Procedura legislacyjna: procedura współdecyzji, za pomocą której rządy UE, poprzez głosowanie większością kwalifikowaną, oraz Parlament Europejski wspólnie przyjmują ustawodawstwo, jest rozszerzona na większość obszarów polityki i przejrzystych zasad ustanowionych w celu rozstrzygania sporów z pomocą komitetu pojednawczego.

Parlament Europejski

• obowiązuje w nim wartość maksymalna 700 członków,
• opracowuje wnioski dla jednolitej procedury wyborów europejskich,
• ustanawia przepisy i ogólne warunki dotyczące obowiązków jego członków,
• głosuje za zatwierdzeniem przewodniczącego Komisji Europejskiej i Komisji jako organu.

Komisja Europejska

• w Unii Europejskiej składającej się z maksymalnie 20 członków każdy kraj posiadałby własnego komisarza pod warunkiem uzgodnienia krajowego ważenia głosów w Radzie,
• przynajmniej na rok przed przystąpieniem do UE dwudziestego pierwszego kraju układ instytucjonalny UE musiałby zostać poddany kompleksowemu przeglądowi.
•  

Sankcje

Rządy krajów UE mogą usunąć prawa traktatowe danego kraju UE, w tym prawo do głosowania nad projektami ustaw, jeśli uznają, że taki kraj UE dopuszcza się „poważnego i stałego naruszenia” podstawowych zasad UE.

Uproszczenie

Traktat upraszcza różne traktaty UE poprzez zmianę lub usunięcie ponad 50 zbędnych artykułów i zmianę numeracji pozostałych artykułów w celu poprawy ich czytelności.

Treaty of Amsterdam amending the Treaty on European Union (OJ C 340, 10.11.1997, pp. 1-144)

What is the aim of the Treaty?

It updated and clarified the Maastricht Treaty on European Union. The substantial changes it introduces were also designed to prepare the EU for its future enlargement. It was signed on 2 October 1997 and entered into force on 1 May 1999.

Key points

The treaty sets the EU the following aims:

• promote economic and social progress, a high level of employment and balanced and sustainable development;
• assert the EU’s identity on the international stage;
• strengthen the rights and interests of EU nationals;
• maintain and develop the EU as an area of freedom, security and justice;
• maintain and develop the corpus of EU law (known as the acquis communautaire).

Common foreign and security policy (CFSP)

This is strengthened by:

• allowing for common strategies, joint actions, common positions and more systematic cooperation between EU countries;
• including all issues relating to the EU’s security, including the progressive development of a common defence policy, within the CFSP;
• developing closer links with the defence organisation, the Western European Union;
• requiring member countries to coordinate their positions in international organisations, notably the United Nations;
• creating the post of High Representative for the common and security policy — a role given to the Council’s Secretary-General;
• establishing a policy planning and early warning unit.
•  

Police and judicial cooperation in criminal matters

Police cooperation includes:

• preventing, detecting and investigating criminal offences;
• collecting, storing, processing, analysing and exchanging relevant information;
• organising joint training initiatives and officer exchanges;
• evaluating investigative techniques, especially to detect organised crime;
• using Europol’s resources in areas such as liaison between prosecutors and investigators and establishing a research, documentation and statistical network on intra-EU crime.

Judicial cooperation includes:

• facilitating extradition (the mechanism whereby states request the return of individuals from other states when they are either accused of criminal offences or are wanted to serve a sentence) between EU countries;
• ensuring compatibility between national rules;
• preventing conflicts of jurisdiction;
• establishing minimum rules for criminal acts and penalties for organised crime, terrorism and illicit drug trafficking.

Closer cooperation

EU governments which wish to work more closely with each other in certain policy areas may do so, provided the cooperation:

• furthers the EU’s aims and interests and respects its principles;
• is used as a last resort;
• involves at least a majority of EU countries;
• does not affect the body of EU law;
• respects the competences, rights, obligations and interests of non-participating countries.

Visas, asylum, immigration and other policies related to free movement of persons

These policies move from intergovernmental cooperation to become part of normal EU decision-making. EU governments must, within 5 years, adopt measures to:

• prevent and tackle crime while safeguarding the rights of non-EU nationals;
• strengthen judicial and administrative cooperation;
• standards and procedures for checks at the EU’s external borders;
• establish rules for visas;
• determine the criteria and mechanisms for handling asylum applications.
•  

The Schengen agreement on passport-free travel within the EU is incorporated into the EU legal system (although the UK and Ireland do not participate in the arrangements). The United Kingdom withdraws from the European Union and becomes a third country (non-EU country) as of 1 February 2020.

Employment

The EU’s commitment to high employment is strengthened by:

• taking this aim into consideration when drafting and implementing all EU policies and activities;
• submitting an annual report for consideration by EU leaders;
• requiring each government to provide information once a year on the action it has taken towards a high level of employment;
• creating an advisory employment committee.
•  

Institutional issues

Legislative procedure: the co-decision procedure, where EU governments, through qualified majority voting, and the European Parliament jointly adopt legislation, is extended to most policy areas and clear rules established for handling any disputes through a conciliation committee.

European Parliament

• a maximum ceiling of 700 members exists;
• draws up proposals for a uniform procedure for European elections;
• establishes regulations and general conditions on the duties of its members;
• votes to approve appointment of the European Commission’s President and of the Commission as a body.

European Commission

• in an EU of up 20 members, each country would have a Commissioner, provided national weighting of votes in the Council has been agreed;
• at least one year before the 21st member country joins, the EU’s institutional set-up would need to be comprehensively reviewed.
•  

Sanctions

EU governments may remove a member country’s treaty rights, including the right to vote on draft legislation, if it is considered to have committed ‘a serious and persistent breach’ of the EU’s basic principles.

Simplification

The treaty simplifies the various EU treaties by amending or deleting over 50 obsolete articles and renumbering the rest to make them more legible.

Więcej informacji / More information

Źródło / Source: Komisja Europejska, EUR-Lex