20
maj
Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź
Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne (UC121).
Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem, Oceną Skutków Regulacji oraz tabelami zgodności (szt. 2) dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12410401/katalog/13204866#13204866
Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 2 czerwca 2026 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w formie tabeli uwag przesyłanej w załączeniu w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.
Kierunki transformacji sektora ciepłowniczego w zasadniczy sposób wyznacza dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie efektywności energetycznej oraz zmieniająca rozporządzenie (UE) 2023/955, zwana dalej „dyrektywą EED”.
Głęboka transformacja sektora ciepłowniczego wiąże się z niespotykaną dotychczas skalą nakładów inwestycyjnych na modernizację zarówno części wytwarzania, jak również dystrybucyjnej. Wysoki udział węgla w wytwarzaniu ciepła jest jednym z podstawowych wyzwań, a jednym z celów jest odejście od wykorzystywania tego paliwa na rzecz technologii o niższej emisji CO2. Koniecznością stała się poprawa warunków inwestycyjnych oraz ograniczenie barier rozwoju i ryzyka, aby umożliwić skuteczną realizację procesu transformacji. W tym zakresie krytycznym aspektem stał się w szczególności wzrost udziału OZE w ciepłownictwie, wykorzystanie ciepła odpadowego oraz zapewnienie statusu efektywnego systemu ciepłowniczego.
W celu zapewnienia prawidłowej implementacji dyrektywy EED oraz wprowadzenia niezbędnych zmian w krajowym porządku prawnym, aby zrealizować cel dotyczący transformacji w ciepłownictwie, niezbędne jest uchwalenie zmian w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 43, 516 i 07, zwanej dalej „ustawą – Prawo energetyczne”).
Termin transpozycji EED – 11 października 2025 r.
Duża część przepisów zmienionej dyrektywy EED, w zakresie przepisów dotyczących ciepłownictwa, została już zaimplementowana do prawa krajowego. Przedstawiony projekt ustawy zakłada wdrożenie regulacji, które nie znajdują odzwierciedlenia w polskim prawie oraz takich regulacji, które wymagały odpowiedniego doszczegółowienia bądź uzupełnienia.
Stosownie do wymagań wdrażanej dyrektywy EED projektowana ustawa wprowadza:
Rekomendowane rozwiązania:
Ad. 1 i 2) W dyrektywie EED znalazła się nowa regulacja dotycząca podstawowych praw umownych w zakresie ogrzewania, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej. Proponowany projekt ustawy przewiduje dostosowanie przepisów ustawy – Prawo energetyczne w tym zakresie, w szczególności przez wskazanie dodatkowych elementów, jakie powinna zawierać umowa sprzedaży ciepła lub chłodu oraz umowa kompleksowa, których stroną jest odbiorca końcowy ciepła lub chłodu. Szczególnie istotne jest informowanie odbiorców końcowych na temat wszystkich mających zastosowanie taryf oraz opłat, przekazywanie informacji dotyczących praw konsumenta, obowiązek dostarczenia streszczenia kluczowych warunków umowy oraz egzemplarza umowy, jak również do zapewnienia odbiorcom końcowym, których to dotyczy, w przypadku planowanego wstrzymania dostaw ciepła, odpowiednich informacji na temat środków alternatywnych (takich jak np. zakaz wstrzymywania dostaw ciepła w określonym czasie), niepóźniej niż jeden miesiąc przed planowanym wstrzymaniem. Wprowadzony został również obowiązek informowania o sposobach rozpatrywania skarg i pozasądowego rozstrzygania sporów.
Zaproponowane przepisy nie wykraczają poza treść implementowanych przepisów prawa europejskiego.
Ad. 3, 7–12) W celu implementacji zmienionej dyrektywy EED jest niezbędne wprowadzenie nowych kryteriów dla efektywnego systemu ciepłowniczego, obowiązujących w ramach przedziałów czasowych określonych w art. 26 ust. 1 dyrektywy. Projekt ustawy przewiduje, że za system efektywny będzie uznawany system, w którym:
a) do dnia 31 grudnia 2027 r. wykorzystywana jest co najmniej:
− w 50 % energia z odnawialnych źródeł energii lub
− w 50 % ciepło odpadowe, lub
− w 75 % ciepło pochodzące z kogeneracji lub
− 50 % miksu tych źródeł,
b) od 1 stycznia 2028 r. wykorzystywana jest co najmniej:
− w 50 % energia z odnawialnych źródeł energii lub
− w 50 % ciepło odpadowe, lub
− w 50 % ciepło odpadowe i energia z odnawialnych źródeł energii lub
− w 80 % ciepło pochodzące z wysokosprawnej kogeneracji,
− w 50 % miks ww. źródeł pod warunkiem, że udział energii z odnawialnych źródeł energii wynosi co najmniej 5 %,
c) od 1 stycznia 2035 r. wykorzystywana jest co najmniej:
− w 50 % energia z odnawialnych źródeł energii
− w 50 % ciepło odpadowe, lub
− w 50 % ciepło odpadowe i energia z odnawialnych źródeł energii lub
− w 80 % miks ww. źródeł oraz ciepła pochodzącego z wysokosprawnej kogeneracji pod warunkiem, że udział energii z odnawialnych źródeł energii lub ciepła odpadowego wynosi co najmniej 35 %,
d) od 1 stycznia 2040 r. wykorzystywana jest co najmniej:
− w 75 % energia z odnawialnych źródeł energii
− w 75 % ciepło odpadowe, lub
− w 75 % ciepło odpadowe i energia z odnawialnych źródeł energii lub
− 95 % miksu ww. źródeł oraz ciepła pochodzącego z wysokosprawnej kogeneracji pod warunkiem, że udział energii z odnawialnych źródeł energii lub ciepła odpadowego wynosi co najmniej 35 %,
e) od 1 stycznia 2045 r. wykorzystywana jest co najmniej:
− w 75 % energia ze odnawialnych źródeł energii
− w 75 % ciepło odpadowe, lub
− w 75 % połączenie energii z odnawialnych źródeł energii i ciepła odpadowego wprowadzanej do sieci,
f) od 1 stycznia 2050 r. wykorzystuje się wyłącznie energię z odnawialnych źródeł energii, wyłącznie ciepło odpadowe lub wyłącznie połączenie energii z odnawialnych źródeł energii i ciepła odpadowego
– pod warunkiem, że w przypadku budowy takiego systemu lub znacznej modernizacji jednostek zaopatrujących ten system ciepłowniczy lub chłodniczy spełniał kryteria określone powyżej mające zastosowanie w momencie, gdy system ten rozpoczyna lub kontynuuje eksploatację po zakończeniu jego budowy lub znacznej modernizacji oraz nie nastąpił wzrost wykorzystania paliw kopalnych innych niż gaz ziemny w istniejących źródłach ciepła w porównaniu z rocznym zużyciem uśrednionym dla poprzednich trzech lat kalendarzowych pełnej eksploatacji przed modernizacją; oraz żadne nowe źródła ciepła w tym systemie nie wykorzystywały paliw kopalnych z wyjątkiem gazu ziemnego, w przypadku budowy takiego źródła lub znacznej jego modernizacji, które zakończą się do dnia 31 grudnia 2030 r.
Aspekty dotyczące kryteriów uznania danego systemu za efektywny były konsultowane z przedstawicielami sektora ciepłowniczego.
Aktualnie tylko ok. 22 % systemów ciepłowniczych osiąga status efektywnego systemu ciepłowniczego zgodnie z art. 7b ust. 4 ustawy – Prawo energetyczne. Struktura wytwarzania ciepła w sektorze ciepłownictwa systemowego jest oparta w większości o paliwa kopalne. Zgodnie z najnowszym raportem URE w 2024 r. do wytworzenia 57,4 % ciepła, wykorzystano paliwa węglowe, 15,2 % paliwa gazowe, 6,6 % olej opałowy, 14,7 % odnawialne źródła energii oraz 6,1 % wykorzystując pozostałe paliwa.
Ograniczone wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przyczynia się do utrzymywania wysokiego poziomu emisyjności sektora ciepłownictwa w Polsce. W związku z obecnym miksem paliwowym, wykorzystanie tylko alternatywnego kryterium uznania systemu za efektywny, opartego na poziomie emisji gazów cieplarnianych, wpłynęłoby na spadek ilości efektywnych systemów ciepłowniczych w Polsce.
W obecnej chwili, zdecydowano się na zastosowanie kryterium, w którym głównym czynnikiem decydującym o posiadaniu statusu efektywnego systemu ciepłowniczego, jest miks paliwowy oraz zastosowane technologie.
Przedsiębiorstwa energetyczne zainteresowane zastosowaniem alternatywnych kryteriów uznania systemu ciepłowniczego za efektywny, mogą je zastosować pod warunkiem złożenia wniosku do ministra właściwego do spraw energii, co najmniej na 12 miesięcy przed rozpoczęciem kolejnych okresów wynikających z art. 7b ust. 4c pkt 1– 3 ustawy – Prawo energetyczne.
Minister właściwy do spraw energii przekaże Komisji Europejskiej wykaz przedsiębiorstw energetycznych, które zgłosiły zamiar stosowania kryteriów alternatywnych tj. opartych na wielkości emisji gazów cieplarnianych, co najmniej na sześć miesięcy przed rozpoczęciem każdego okresu. Podczas przekazania informuje się także o środkach wdrożonych w celu wypełnienia obowiązku dążenia do zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych oraz z ciepła odpadowego i chłodu odpadowego w systemach ciepłowniczych i chłodniczych, jeżeli nie zostały one już zgłoszone w najnowszej aktualizacji krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu. W przypadku zastosowania kryteriów alternatywnych, przedsiębiorstwa energetyczne, stosują te kryteria przez cały okres, o którym mowa odpowiednio w art. 7b ust. 4c pkt 1–3 ustawy – Prawo energetyczne.
Status efektywnego systemu ciepłowniczego lub chłodniczego nie jest obowiązkowy, jednak niesie ze sobą szereg korzyści. Jedną z najważniejszych korzyści jest dostęp do systemów wsparcia. Kolejną korzyścią posiadania statusu efektywnego systemu ciepłowniczego lub chłodniczego jest zapewnienie przyłączenia nowych odbiorców ciepła. Natomiast jeżeli system
ciepłowniczy nie posiada statusu efektywnego systemu, to podmiot może odłączyć się od sieci przez rozwiązanie lub zmianę umowy na dostarczanie ciepła do tego obiektu, w celu samodzielnego wytwarzania ciepła w indywidualnym źródle ciepła spełniającym warunki określone w art. 7b ust. 3 ustawy – Prawo energetyczne. Brak przyłączeń nowych odbiorców oraz
jednoczesne odłączanie się już istniejących może prowadzić do degradacji systemu ciepłowniczego i wynikającego z niej wzrostu cen ciepła, dla pozostałych odbiorców. Zjawisko to może spowodować, że ciepłownictwo systemowe może stać się nieatrakcyjne na tle pozostałych rozwiązań technologicznych.
Ponadto, systemy ciepłownicze nieposiadające statusu efektywnego systemu ciepłowniczego zobowiązane są do zakupu oferowanego mu ciepła lub chłodu, wytworzonych w przyłączonych do sieci instalacjach odnawialnego źródła energii, w tym w instalacjach termicznego przekształcania odpadów, z wyłączeniem instalacji spalania wielopaliwowego stosujących paliwa kopalne, a także ciepła odpadowego w rozumieniu art. 3 pkt 20i ustawy – Prawo energetyczne, w ilości nie większej niż zapotrzebowanie odbiorców końcowych tego przedsiębiorstwa przyłączonych do tej sieci. Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją ciepła na obszarze danego systemu ciepłowniczego jest obowiązane
do wyrażenia zgody na przyłączenie instalacji lub na zmianę warunków przyłączenia w celu przyłączenia takiej instalacji. Efektywne systemy ciepłownicze są zwolnione z tych obowiązków.
Zgodnie z dyrektywą EED, od dnia 1 stycznia 2025 r., a następnie co pięć lat, operatorzy wszystkich istniejących systemów ciepłowniczych i chłodniczych o całkowitej mocy wyprodukowanych ciepła i chłodu przekraczającej 5 MW, które to systemy nie spełniają kryteriów efektywnego systemu ciepłowniczego, muszą przygotować plan zapewnienia bardziej efektywnego zużycia energii pierwotnej, ograniczenia strat w dystrybucji oraz zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zaopatrzeniu w energie cieplną i chłodniczą. Plan ten obejmuje środki mające na celu spełnienie kryteriów umożliwiających osiągnięcie statusu efektywnego systemu ciepłowniczego.
Ponadto, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz. Urz. UE L 2024/1275 z 08.05.2024, tzw. „dyrektywa EPBD”), państwa członkowskie zapewniają, aby całkowite roczne zużycie energii pierwotnej przez nowy lub poddany renowacji budynek bezemisyjny było pokrywane za pomocą m.in. energii z efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego zgodnie z art. 26 ust. 1 dyrektywy (UE) 2023/1791, co pozwala spełnić warunki wynikające z przepisów dot. charakterystyki energetycznej budynków.
W celu uniknięcia wątpliwości co do kwalifikacji danej modernizacji jako znacznej, w projekcie dookreślono warunki określające maksymalną wartość kosztów porównywalnej jednostki wytwórczej, jak i termin zakończenia modernizacji. Projekt ustawy wprowadza też konkretne wymagania dla jednostek wytwórczych. W projekcie znalazło się również doprecyzowanie pojęcia energii elektrycznej wytwarzanej w wysokosprawnej kogeneracji oraz dookreślenie zasad pozwalających na uniknięcie wątpliwości co do kwalifikacji danej modernizacji jako znacznej, oraz określenie maksymalnej wysokości porównywalnej nowej jednostki wytwórczej i terminu zakończenia modernizacji. Wprowadza się również konkretne wymagania, które powinny spełniać jednostki wytwórcze oraz sposób obliczenia jednostkowego wskaźnika emisji dwutlenku węgla na 1 MWh ciepła lub chłodu, energii elektrycznej oraz energii mechanicznej wytworzonej w procesie kogeneracji.
Dyrektywa EED wprowadza obowiązek sporządzenia analizy kosztów i korzyści pod względem zastosowania kogeneracji lub wykorzystania ciepła odpadowego lub z innych zastosowań umożliwiających odzyskiwanie ciepła odpadowego dla:
Zmodyfikowano również obowiązek nałożony na podmioty planujące budowę lub znaczną modernizację jednostki wytwórczej o mocy nominalnej cieplnej przekraczającej 10 MW, który wymaga sporządzenia analizy kosztów i korzyści budowy lub znacznej modernizacji tej jednostki wytwórczej na jednostkę kogeneracji. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła, przesyłaniem i dystrybucją ciepła oraz inni przedsiębiorcy, planujące budowę, przebudowę lub znaczną modernizację po dniu 5 czerwca 2014 r. jednostki wytwórczej o mocy nominalnej cieplnej powyżej 20 MW, sieci ciepłowniczej lub sieci chłodniczej, sporządzają analizę kosztów i korzyści budowy, przebudowy lub znacznej modernizacji tej jednostki lub sieci ciepłowniczej, lub sieci chłodniczej, mającą na celu określenie najbardziej efektywnych pod względem zasobów oraz opłacalnych rozwiązań umożliwiających spełnienie wymogów w zakresie ogrzewania i chłodzenia. Należy jednak zauważyć, że art. 10a ustawy – Prawo energetyczne obejmuje obecnie wyłącznie rozwiązania sektorowe, gdyż analiza w zakresie obiektów przemysłowych odnosi się, zgodnie z art. 10b ust. 1 pkt 3, do budowy lub przebudowy lub znacznej modernizacji elektrowni lub elektrociepłowni przemysłowej, o mocy nominalnej cieplnej przekraczającej 20 MW lub wytwarzającej ciepło odpadowe z instalacji przemysłowej. Zgodnie z treścią zmienionej dyrektywy EED, operatorzy systemów o całkowitej mocy wyprodukowanych ciepła i chłodu przekraczającej 5 MW, które nie będą spełniały kryteriów efektywnego systemu ciepłowniczego, będą zmuszeni wdrożyć plan zapewnienia efektywnego zużycia energii pierwotnej, ograniczenia strat w dystrybucji oraz zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zaopatrzeniu w energię cieplną i chłodniczą.
Poszczególne obiekty, takie jak instalacje przemysłowe, obiekty infrastruktury usługowej, czy ośrodki przetwarzania danych, będą musiały przeprowadzić analizę kosztów i korzyści w zakresie wdrożenia odzysku ciepła odpadowego, czy źródła kogeneracyjnego. W projekcie ustawy zaproponowano więc rozszerzenie katalogu obiektów, dla których przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła, przesyłaniem i dystrybucją ciepła oraz inni przedsiębiorcy, planujący budowę lub znaczną modernizację, są zobowiązane do sporządzania obowiązkowej analizy o:
Zaproponowane przepisy nie wykraczają poza treść implementowanych przepisów prawa europejskiego.
Ad. 4 i 5) Projekt wprowadza zmianę w zakresie realizacji obowiązku sporządzenia kompleksowej oceny w zakresie ogrzewania i chłodzenia, którą wykazuje się w zintegrowanym krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu („KPEiK”) oraz jego aktualizacji. Projektowany przepis nie tylko przewiduje, że wspomniana kompleksowa ocena będzie stanowić integralną część KPEiK, lecz także nakłada na ministra właściwego do spraw energii obowiązek przeprowadzenia analizy potencjału wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, ciepła odpadowego i chłodu odpadowego w sektorze ogrzewania i chłodzenia i ocenę potencjału wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji oraz efektywnych systemów ciepłowniczych lub chłodniczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W celu możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny potrzebne są informacje, którymi dysponują przedsiębiorstwa energetyczne.
Zaproponowane przepisy nie wykraczają poza treść implementowanych przepisów prawa europejskiego.
Ad. 6) Zgodnie z regulacją zawartą w dyrektywie EED, obowiązek przyjęcia polityki zapewniającej odpowiednie uwzględnienie na szczeblu lokalnym i regionalnym potencjału stosowania efektywnego ogrzewania i chłodzenia, zastąpiony został koniecznością przygotowania lokalnych planów w zakresie ogrzewania i chłodzenia co najmniej w gminach, w których całkowita liczba ludności przekracza 45 000. Władze lokalne i regionalne powinny korzystać ze wszelkiego możliwego wsparcia ze strony państwa we wdrażaniu na poziomie regionalnym i lokalnym w wykorzystaniu potencjału energooszczędnego ogrzewania i chłodzenia opartego na odnawialnych źródłach energii, a podstawą wprowadzanych założeń powinien być plan uchwalany przez radę gminy. Plany mogą być realizowane wspólnie przez grupę kilku sąsiadujących ze sobą władz lokalnych, pod warunkiem, że kontekst geograficzny i administracyjny oraz infrastruktura ciepłownicza i chłodnicza są odpowiednie. W projekcie ustawy zaproponowano zmianę określenia omawianego dokumentu z „projektu założeń” na „plan”. W projekcie ustawy proponuje się również zmianę obowiązujących przepisów ustawy – Prawo energetyczne w zakresie planów zaopatrzenia w energię elektryczną polegającą na wprowadzeniu efektywnych systemów współpracy i wymiany informacji pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego a przedsiębiorstwami energetycznymi, w tym operatorami systemów energetycznych.
Zaproponowane przepisy nie wykraczają poza treść implementowanych przepisów prawa europejskiego.
Osiągnięcie celu proponowanej regulacji nie jest możliwe za pomocą innych środków niż interwencja legislacyjna.
Z wyrazami szacunku
Najnowsze wpisy