Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz ustawy – Prawo energetyczne (UD399).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem oraz Oceną Skutków Regulacji dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12410700/katalog/13205958#13205958

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 1 czerwca 2026 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w formie tabeli uwag przesyłanej w załączeniu, w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

System zapasów interwencyjnych ropy naftowej i paliw w Polsce, obejmujący: (1) zapasy obowiązkowe ropy naftowej lub paliw, tworzone i utrzymywane przez producentów i handlowców, (2) zapasy agencyjne ropy naftowej i paliw, tworzone i utrzymywane przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych (dalej jako: RARS), funkcjonuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 599), dalej jako: ustawa o zapasach. Ustawa ta, od czasu wejścia w życie, była wielokrotnie nowelizowana, a w konsekwencji zmieniał się również system zapasów interwencyjnych. Tym niemniej – pomimo upływu wielu lat, a także radykalnych zmian na rynku ropy naftowej i paliw w Polsce i Europie, jakie nastąpiły przez prawie 20 lat obowiązywania uchwalonych w 2007 r. przepisów ustawy o zapasach – nie można przyjąć, że dotychczasowe nowelizacje tej ustawy były rozwiązaniami całościowymi, a w konsekwencji – że w sposób kompleksowy uszczelniały system zapasów interwencyjnych i dostosowywały go do współczesnych wyzwań i oczekiwań rynku.

Celem projektu ustawy jest uporządkowanie oraz zwiększenie przejrzystości, przewidywalności i proporcjonalności regulacji związanych z tworzeniem i utrzymywaniem zapasów interwencyjnych ropy naftowej i paliw. Projekt ustawy jest reakcją na postulaty uczestników rynku ropy naftowej i paliw w tym zakresie. Dotyczyły one w szczególności doprecyzowania zasad powstawania obowiązku tworzenia zapasów obowiązkowych i realizacji obowiązku ich utrzymywania, a także uszczelnienia mechanizmów wychodzenia z systemu zapasów interwencyjnych oraz zwiększenia roli RARS w tym systemie (m.in. przez zwiększenie elastyczności zarządzania zapasami agencyjnymi). Na potrzebę zmian wskazują także doświadczenia wynikające z monitorowania dotychczasowego działania rynku naftowego oraz paliwowego, inne uwagi zgłoszone przez sektor paliwowy i naftowy, a także wiedza operacyjna.

Prowadzony monitoring dotychczasowego działania rynku paliwowego wykazał, że obowiązujące przepisy ustawy o zapasach nie zapobiegają zjawisku polegającemu na omijaniu obowiązków w zakresie zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw przez przedsiębiorców dzięki równoległemu funkcjonowaniu kilku podmiotów z jednym profilem właścicielskim, które – kolejno po sobie – podejmują działalność gospodarczą, w wyniku której powstają obowiązki w zakresie zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw, a następnie zaprzestają tej działalności tuż przed momentem, kiedy musiałyby utworzyć te zapasy obowiązkowe w sposób trwały i ponosić koszty ich utrzymywania. W ten sposób dany przedsiębiorca – prowadząc działalność na rynku paliwowym – skutecznie omija realizację obowiązków i ponoszenie kosztów związanych z tworzeniem i utrzymywaniem tych zapasów obowiązkowych. Prowadzi to do rozregulowania rynku i zaburza konkurencję.

Projekt w szerokim zakresie porządkuje oraz zwiększa przejrzystość, przewidywalność i proporcjonalność regulacji związanych z obowiązkiem tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw. Propozycje obejmują doprecyzowanie zasad powstawania obowiązku tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych, w tym zmianę warunków rozpoczynania działalności w zakresie paliw ciekłych wraz z szerokim pakietem rozwiązań eliminujących zjawisko polegające na omijaniu obowiązków w zakresie zapasów obowiązkowych przez przedsiębiorców dzięki równoległemu funkcjonowaniu kilku podmiotów z jednym profilem właścicielskim, które – kolejno po sobie – podejmują działalność, w wyniku której powstają obowiązki w zakresie zapasów obowiązkowych, a następnie zaprzestają tej działalności tuż przed momentem, kiedy musiałyby utworzyć zapasy obowiązkowe w sposób trwały i ponosić koszty ich utrzymywania. Propozycje obejmują ponadto zmiany w przepisach dotyczących koncesji oraz Rejestru Systemu Zapasów Interwencyjnych (dalej jako: RSZI). Konsekwencją niektórych proponowanych rozwiązań są zmiany w przepisach dotyczących kar pieniężnych.

Proponowane nowe rozwiązania obejmują:

1. „Funkcjonowanie” pierwszego roku wykonywania działalności w zakresie paliw oraz obowiązku tworzenia zapasów obowiązkowych i związanego z nim obowiązku ich utrzymywania.

Zgodnie z założeniem, przedsiębiorcy rozpoczynający działalność w zakresie paliw będą zobligowani do tworzenia zapasów obowiązkowych oraz ponoszenia opłaty zapasowej narastająco od pierwszej jednostki produktu objętego obowiązkiem. Projektowana regulacja wyeliminuje możliwość strategicznego rozkładania wolumenów w czasie w celu ograniczania obowiązków w zakresie zapasów obowiązkowych, uniemożliwi uzyskiwanie dodatkowych korzyści finansowych wynikających z czasowego nietworzenia tych zapasów oraz zapewni wyrównanie warunków konkurencji, w szczególności między importerami.

2. Wydłużenie okresu utrzymywania zapasów obowiązkowych przez przedsiębiorców zobowiązanych, którzy zawieszają lub trwale kończą działalność na rynku paliwowym, z możliwością zwrócenia się do RARS o odkupienie od tych przedsiębiorców paliw utrzymywanych jako zapasy obowiązkowe, w celu ochrony systemu zapasów interwencyjnych przed nagłymi zmianami poziomu utrzymywanych zapasów interwencyjnych ogółem.

3. Zmiany dotyczące postępowania w sprawie wykreślenia przez Prezesa RARS przedsiębiorcy z RSZI, w tym doprecyzowanie lub uzupełnienie katalogu przesłanek wykreślenia, wprowadzenie mechanizmu obligatoryjnej kontroli przeprowadzanej przez Prezesa RARS przed wykreśleniem przedsiębiorcy z RSZI, a także przyznanie Prezesowi RARS uprawnienia do oceny wniosku o wykreślenie z RSZI.

4. Wprowadzenie mechanizmu zapobiegającego realizacji zamiaru trwałego zakończenia działalności gospodarczej w zakresie paliw przez przedsiębiorców zobowiązanych do tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych przed rozliczeniem potencjalnych należności i wierzytelności względem Prezesa RARS.

5. Uwzględnienie w przepisach o karach pieniężnych zmian w zakresie realizacji obowiązku tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych.

6. Uzupełnienie katalogu wyłączeń uniemożliwiających wydanie koncesji na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 43, 516 i 607) oraz katalogu przesłanek cofnięcia tej koncesji o okoliczności związane z koncesjami w zakresie paliw ciekłych. Zmiana zakłada dodanie do katalogu wyłączeń oraz przesłanek cofnięcia koncesji w przypadku, w którym wnioskodawca w ciągu ostatnich 3 lat posiadał koncesję na wykonywanie działalności

gospodarczej w zakresie paliw ciekłych, ale zawiesił lub trwale zakończył działalność w zakresie paliw ciekłych przed upływem 5 lat od dnia jej uzyskania. Zmiana obejmie również wnioskodawców będącymi osobami prawnymi lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo przedsiębiorcą zagranicznym lub przedsiębiorcą zagranicznym prowadzącym działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach oddziału z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

7. Powiązanie mechanizmu wykreślenia z RSZI z nowym mechanizmem stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, której przedmiotem są jedynie paliwa ciekłe wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach.

Projektowane zmiany obejmują także uproszczenie i uporządkowanie procedur rozpoczynania i trwałego kończenia działalności w zakresie paliw ciekłych, uszczelnienie mechanizmów wychodzenia z systemu zapasów interwencyjnych oraz zwiększenie elastyczności zarządzania zapasami agencyjnymi.

Proponowane zmiany przełożą się na zapewnienie stabilności regulacyjnej dla przedsiębiorców. Ponadto wprowadzone przepisy przyczynią się do wzmocnienia nadzoru i przejrzystości rynku paliw. W wymiarze strategicznym projektowana ustawa zwiększy odporność państwa na zakłócenia w dostawach paliw i wzmocni bezpieczeństwo energetyczne.

Z wyrazami szacunku