Szanowni Państwo
Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź
 
Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw (UD382).
 
Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem oraz Oceną Skutków Regulacji dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12411001/katalog/13207785#13207785
 
Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 16 czerwca 2026 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w formie tabeli uwag przesyłanej w załączeniu, w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.
 
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw, zwanego dalej „projektem ustawy”, jest wprowadzenie rozwiązań, które usprawnią proces przygotowania i realizacji, strategicznych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej, inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej. Obowiązujące przepisy przewidują szereg barier, które mają negatywny wpływ na wyżej wymieniony proces. Wiele z obowiązujących aktualnie przepisów nie uwzględnia stopnia skomplikowania i długotrwałości przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej. Odnosząc się do zdiagnozowanych problemów związanych ze stosowaniem obowiązującego prawa, należy wskazać, że:
w przepisach ustawy z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2025 r. poz. 1156), zwanej dalej „specustawą jądrową”, określono, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej wydawana jest na czas określony, nie dłuższy niż 10 lat. Powyższe rodzi istotne wątpliwości w zakresie wpływu upływu okresu, o którym mowa powyżej, na stosunki i skutki wywołane decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej;
przepisy specustawy jądrowej przewidują skomplikowany proces uzyskiwania przez inwestora prawa użytkowania wieczystego nieruchomości niezbędnych do przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej. W przeciwieństwie do rozwiązań przewidzianych w innych tak zwanych specustawach inwestycyjnych, inwestor działający na podstawie specustawy jądrowej nie uzyskuje prawa użytkowania wieczystego nieruchomości niezbędnych do przygotowania i realizacji inwestycji z mocy prawa, w związku z wydaniem decyzji ustalającej lokalizację tej inwestycji, a zobowiązany jest do zawarcia umowy użytkowania wieczystego po wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej. Powyższe budzi niepewność nie tylko po stronie inwestora, ale i Skarbu Państwa, a także istotnie wydłuża okres nabywania przez inwestora praw do nieruchomości niezbędnych z punktu widzenia przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej;
w obowiązujących przepisach brakuje regulacji dotyczącej trybu ewentualnej zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej oraz pozwolenia na prace przygotowawcze oraz regulacji dotyczącej sposobu doręczania i zawiadamiania stron o działaniach organu następujących po wydaniu decyzji, w tym związanych z tak zwanymi nadzwyczajnymi trybami wzruszenia decyzji;
obowiązujące przepisy przewidują limit wydatków budżetu państwa na udzielenie spółce Polskie Elektrownie Jądrowe sp z o.o. wsparcia publicznego w wysokości 11 mld zł w 2026 r. i 6,6 mld zł w 2030 r., niedostosowany do harmonogramu potrzeb finansowych;
specyfika postępowań prowadzonych na postawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 1, z późn. zm.), zwanej dalej „Prawem atomowym”, polega na częstym zaangażowaniu w nie partnerów zagranicznych, a także konieczności przeanalizowania wielu obszernych dokumentów w języku angielskim. Działalność związana z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegająca na budowie, rozruchu, eksploatacji lub likwidacji obiektów jądrowych jest dziedziną gospodarki o charakterze transgranicznym, która umożliwia korzystanie przez wszystkich jej uczestników z języka angielskiego. W wyżej opisanych okolicznościach wykonywanie wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, co oznacza konieczność tłumaczenia dokumentów, uznać należy za wymóg zbyt restrykcyjny – dokumentacja związana z elektrownią jądrową, zrozumiała dla wąskiego grona specjalistów, liczy tysiące stron, a obowiązek ich tłumaczenia na język polski generuje zagrożenie popełnienia błędów w procesie tłumaczenia, co może mieć negatywny wpływ na poziom bezpieczeństwa jądrowego, a także stanowi niepotrzebne obciążenie finansowe i administracyjne;
obowiązujące przepisy uznać należy za niewystarczające w zakresie ustalania kręgu stron postępowania w sprawie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego. W obowiązującym reżimie – przy braku regulacji szczegółowej – krąg stron wyżej wymienionego postępowania byłby ustalany z uwzględnieniem brzmienia art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). Wprowadzenie regulacji szczegółowej rozstrzygnie możliwe wątpliwości dotyczące tego, kto – ze względu na to, że jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie – powinien być stroną postępowania o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego. Podkreślić należy, że postępowanie w przypadku wyżej wymienionego zezwolenia jest wysoko specjalistyczne i dotyczy szeregu wrażliwych informacji. Niepewność w zakresie kręgu stron postępowania lub nadmierne rozszerzanie tego kręgu miałyby negatywny wpływ na kwestie związane z bezpieczeństwem, a także sprawność samego postępowania;
doprecyzowania wymaga również kwestia zapewniania przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, zwanej dalej „PAA”, dostępu do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, ponieważ obowiązujące przepisy budzą wątpliwości w zakresie tego, kiedy Prezes PAA obowiązany jest do ogłoszenia treści wniosku w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Prezesa PAA;
kwestią wymagającą doregulowania są zasady dostępu do dokumentacji związanej z wydawaniem zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego;
konieczne jest uregulowanie roli organizacji społecznych w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego;
w art. 36c ust. 4 Prawa atomowego określono obowiązek projektowania, budowania oraz eksploatacji systemów teleinformatycznych, będących elementami teleinformatycznej infrastruktury krytycznej przeznaczonej do nadzoru przebiegu procesu technologicznego lub produkcyjnego w obiektach jądrowych, w tym elektrowni jądrowej, zgodnie z wymogami bezpieczeństwa teleinformatycznego określonymi w przepisach o ochronie informacji niejawnych dla systemów i sieci teleinformatycznych służących do przetwarzania informacji niejawnych o klauzuli „tajne”. Przepis ten wskazuje ponadto Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zwaną dalej „ABW”, jako podmiot akredytujący te systemy i sieci. Zakładane przez ustawodawcę cele osiągnąć można przy wykorzystaniu innych, mniej skomplikowanych i zaawansowanych narzędzi, tak aby bezpieczeństwo realizacji projektu mogło być zapewnione bez nadmiernej komplikacji procesów operacyjnych i technologicznych;
obowiązujące przepisy przesądzają, że uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego powinno nastąpić przed uzyskaniem przez inwestora zezwolenia na budowę obiektu jądrowego oraz zezwolenia na budowę składowiska odpadów promieniotwórczych wydawanych na podstawie Prawa atomowego, które to zezwolenie wydawane jest przed decyzją o pozwoleniu na budowę tych obiektów, a także przewidują krótki czas, którego upływ wiąże się z wygaśnięciem pozwolenia wodnoprawnego.
W projekcie ustawy proponuje się:
uchylenie art. 5 ust. 1 pkt 5 i art. 7 ust. 2 specustawy jądrowej;
doprecyzowanie sposobu wskazywania nieruchomości objętych terenem inwestycji we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej;
odstąpienie od konieczności dokonywania publikacji decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej w prasie o zasięgu ogólnopolskim;
przesądzenie, że przepisy dotyczące obwieszczania, doręczania i zawiadamiania o decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektu energetyki jądrowej stosuje się również do zawiadamiania o innych działaniach organu i zdarzeniach postępowania, takich jak wniesienie zażalenia na postanowienie, uchylenia lub zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej, wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, itp.;
przesądzenie, że z dniem wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej inwestor nabywa prawo do dysponowania nieruchomościami objętymi tą decyzją, na cele budowlane w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane;
wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą inwestor nabywa z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej stała się ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych oraz prawo własności budynków, innych urządzeń trwale z gruntem związanych i lokali znajdujących się na tych nieruchomościach. Inwestor nabywa z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej stała się ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych należących w dniu złożenia wniosku o wydanie tej decyzji do Skarbu Państwa, znajdujących się w liniach rozgraniczających obszar inwestycji, oraz prawo własności budynków, innych urządzeń trwale z gruntem związanych i lokali znajdujących się na tych nieruchomościach, oraz zgodnie z którą nabycie prawa użytkowania wieczystego, prawa własności budynków, innych urządzeń trwale z gruntem związanych i lokali stwierdza wojewoda w drodze deklaratoryjnej decyzji;
uregulowanie trybu zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej oraz pozwolenia na prace przygotowawcze;
przesądzenie, że limit wydatków budżetu państwa na udzielenie Polskim Elektrownią Jądrowych sp z o.o. z siedzibą w Warszawie wsparcia publicznego wynosi w 2026 r. 8 mld zł (zamiast 11 mld w obecnym stanie prawnym), a w 2030 r. – 9,6 mld zł (zamiast 6,6 mld zł w obecnym stanie prawnym);
wprowadzenie rozwiązania, zgodnie z którym:
przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, inwestor może zwrócić się do Prezesa PAA z wnioskiem o wydanie ogólnej opinii dotyczącej również możliwości przedłożenia w postępowaniu dotyczącym tego zezwolenia dokumentów w całości lub w części w języku angielskim,
w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, inwestor ubiegający się o to zezwolenia może, zgodnie z opinią wydaną przez Prezesa PAA, przedłożyć dokumenty lub ich części w języku angielskim,
jeżeli dojdzie do sytuacji, o której mowa w lit. a, Prezes PAA dokonuje czynności urzędowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, bez konieczności tłumaczenia dokumentów z języka angielskiego na język polski,
Prezes PAA, sąd i sąd administracyjny mają możliwość wezwania jednostki organizacyjnej ubiegającej się o wydanie zezwolenia do przedłożenia ich tłumaczenia w całości albo w części,
istnieje możliwość złożenia wniosku o wyrażenie przez Prezesa PAA zgody na przedłożenie w całości lub w części w języku angielskim dokumentów, które nie były objęte wyżej wymienioną opinią i które nie są wymagane do dołączenia do wniosku przepisami prawa, również w toku postępowania o wydanie wyżej wymienionego zezwolenia;
przesądzenie, że stroną postępowania o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, polegającej na budowie elektrowni jądrowej jest wyłącznie inwestor;
doregulowanie trybu ogłaszania przez Prezesa PAA w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Prezesa PAA treść wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, wraz ze skróconym raportem bezpieczeństwa oraz określonych przepisami informacji (w tym o sposobie i miejscu składania uwag i wniosków);
wskazanie, że w przypadku, gdy w toku rozpatrywania wniosku o wydanie zezwolenia na budowę obiektu jądrowego Prezes PAA przeprowadza rozprawę administracyjną, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, jest ona otwarta dla społeczeństwa;
określenie zasad dostępu do dokumentacji związanej z postępowaniem w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, to jest raportów źródłowych z probabilistycznych analiz bezpieczeństwa oraz dokumentów, które nie są wymagane przy składaniu wniosku o wydanie tego zezwolenia, a które ze względu na informacje szczególnie wrażliwe pod względem technologicznym lub technicznym, w tym dotyczące praw autorskich, nie mogą zostać przedłożone przez wnioskodawcę;
przesądzenie, że do postępowania o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, nie stosuje się przepisu art. 31 § 1–4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Ze względu na okoliczności opisane w pkt 1 Oceny Skutków Regulacji zasadne jest wyłączenie zastosowania wyżej wymienionych przepisów w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego, przy zachowaniu zapewnienia odpowiedniego udziału organizacji społecznych w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wykonywanie wyżej opisanej działalności w wyniku niewyłączenia w projektowanym stanie prawnym art. 31 §5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz uprawnień wynikających z art. 39d Prawa atomowego;
uchylenie art. 36c ust. 4 Prawa atomowego. Wskazać należy, że przepis art. 36c ust. 4 Prawa atomowego został dodany do Prawa atomowego w 2011 r. kiedy w Rzeczypospolitej Polskiej nie było jeszcze tak zaawansowanych jak obecnie inwestycji polegających na budowie obiektów jądrowych, zwłaszcza elektrowni jądrowych, które opierają się o zagraniczne technologie objęte prawem własności intelektualnej. Jest to szczególnie istotne dla budowy pierwszej w Rzeczypospolitej Polskiej elektrowni jądrowej, zwanej dalej „EJ1”, w której kluczowy udział mają podmioty ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Najważniejsze produkty związane z reaktorem jądrowym EJ1 posiadają w związku z tym odpowiednie certyfikaty amerykańskich i międzynarodowych instytucji. Ze względu na powyższe, dostęp do technologii jest wysoce utrudniony ze strony dostawców – zarówno na etapie projektowania, jak i na etapie budowy oraz eksploatacji obiektu jądrowego, w tym EJ1, przez co przepis jest niemożliwy do praktycznego zastosowania. Dodatkowo, wpływ na problemy z praktycznym zastosowaniem przepisu ma specjalistyczny charakter obiektów jądrowych, w tym stosowane w nich systemy teleinformatyczne. Należy przy tym zauważyć, że ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1209) w zakresie akredytacji sieci teleinformatycznych odnosi się głownie do przetwarzania w nich informacji niejawnych. W przypadku natomiast art. 36c ust. 4 Prawa atomowego, przepis odnosi się do nadzoru przebiegu procesu technologicznego lub produkcyjnego w obiektach jądrowych, co samo w sobie może powodować konieczność zmian projektowych (o ile będzie to możliwe z punktu widzenia technicznego i licencyjnego), a także wpływać na czas wydawania decyzji administracyjnych przez Prezesa PAA. Należy zauważyć, że zgodnie z uzasadnieniem do art. 36c ust. 4 Prawa atomowego, przepis ten miał na celu zapewnienie ochrony systemów i sieci przed dostępem osób nieuprawnionych, mogących wykorzystać je w sposób zagrażający nie tylko bezpieczeństwu jądrowemu obiektu jądrowego, ale także całego kraju – w szczególności dokonując ataków terrorystycznych i cyberterrorystycznych. Zakładane przez ustawodawcę cele osiągnięto jednak przy stworzeniu innych, późniejszych mechanizmów prawnych. Funkcjonujące na gruncie polskiego prawa mechanizmy tworzą kompleksowy model ochrony systemów teleinformatycznych w obiektach jądrowych w związku z czym, przy rozważaniu alternatywnych rozwiązań legislacyjnych dla zaproponowanego w projekcie, a także biorąc pod uwagę niemożliwość praktycznego wykonania obowiązków z niego wynikających, uznano, że przepis wymaga uchylenia. Uchylenie przepisu art. 36c ust. 4 Prawa atomowego nie wpłynie na brak uregulowania wymogów dla systemów teleinformatycznych będących elementami teleinformatycznej infrastruktury krytycznej przeznaczonej do nadzoru przebiegu procesu technologicznego lub produkcyjnego w obiektach jądrowych, ponieważ te wymogi są uregulowane obowiązującymi przepisami krajowymi (rozporządzenie z dnia 31 sierpnia 2012 r. Rady Ministrów w sprawie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, jakie wymagania ma uwzględniać projekt obiektu jądrowego) i regulacjami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, które uwzględniają przedmiotowe kwestie. Istniejące rozwiązania są przy tym restrykcyjne i tym samym zapewniają odpowiednie bezpieczeństwo związane z nieuprawnionym dostępem do jej systemów nadzoru przebiegu procesu technologicznego lub produkcyjnego. Ponadto, przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 574) dotyczące ochrony obiektów infrastruktury krytycznej (taką będzie elektrownia jądrowa) wydają się być wystarczające dla ograniczenia ryzyka związanego z terroryzmem, cyberterroryzmem oraz innymi zagrożeniami. Należy również wskazać, że na każdym etapie prac związanych z projektowaniem, budową a następnie eksploatacją EJ1 właściwe służby, w tym ABW, zapewniają odpowiednie wsparcie i pomoc w zakresie bezpieczeństwa – wpisuje się w to również projektowana zmiana ww. ustawy (projekt wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nr UC47), która zakłada, że ABW uczestniczyć będzie w procesie weryfikacji raportu o stanie ochrony infrastruktury krytycznej (przygotowanego przez operatora infrastruktury krytycznej – elektrowni jądrowej) – raport zawierać będzie m.in. informacje dotyczące zapewnienia cyberbezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa prawnego. Do przedmiotowego raportu zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Jednocześnie operator infrastruktury krytycznej – zgodnie z projektowanymi rozwiązaniami – będzie opracowywał, aktualizował oraz stosował dokumentację ochrony infrastruktury krytycznej zawierającej jej charakterystykę oraz rozwiązania dotyczące także cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa prawnego. Do takiej dokumentacji zastosowanie również będzie miała ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Jednocześnie, w zakresie zapewnienia cyberbezpieczeństwa, należy przywołać ustawę z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 252), która w ramach tworzenia organizacji krajowego systemu cyberbezpieczeństwa uwzględnia, wśród podmiotów w nim funkcjonujących, operatorów usług kluczowych, a także ABW. W aspekcie dotyczącym ochrony antyterrorystycznej warto natomiast wskazać na ustawę z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 194) – także ona weszła w życie już po dodaniu proponowanego do uchylenia przepisu i nakazuje (w art. 4) ścisłą współpracę podmiotów krytycznych z ABW;
uchyleniu przepisu, zgodnie z którym wydanie pozwolenia wodnoprawnego następuje przed uzyskaniem zezwolenia na budowę obiektu jądrowego oraz zezwolenia na budowę składowiska odpadów promieniotwórczych wydawanych na podstawie specustawy jądrowej);
przesądzenie, że pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli inwestor w ramach realizacji przedsięwzięcia w zakresie budowy obiektów energetyki jądrowej w rozumieniu art. 2 pkt 2 specustawy jądrowej nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 10 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne.
 
Z wyrazami szacunku