Komisja Europejska prowadzi konsultacje publiczne przepisów prawa gospodarczego w UE (Przedsiębiorstwa i przemysł, Badania naukowe i innowacje) – na podstawie analizy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1735 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram środków na rzecz wzmocnienia europejskiego ekosystemu produkcji technologii neutralnych emisyjnie, Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych oraz Komunikatu KE Materiały zaawansowane na rzecz wiodącej pozycji w przemyśle w kontekście Paktu dla czystego przemysłu.

Ostateczny termin na przesłanie opinii lub wypełnienie kwestionariusza online udostępnionego przez KE to 13 stycznia 2026 r.

Materiały zaawansowane – zgodnie z roboczą definicją przyjętą przez OECD – definiuje się jako „materiały, które są racjonalnie zaprojektowane tak, aby miały (i) nowe lub ulepszone właściwości bądź (ii) ukierunkowane lub wzmocnione cechy strukturalne w celu osiągnięcia określonych lub ulepszonych parametrów funkcjonalnych. Obejmuje to zarówno nowo powstałe wytworzone materiały (materiały zaawansowane technologicznie), jak i materiały wytwarzane z tradycyjnych materiałów (materiały o niskim stopniu zaawansowania technologicznego)”.

Przykładami materiałów zaawansowanych są materiały pochodzenia biologicznego o zwiększonych właściwościach izolacyjnych i potencjale zastosowania w obiegu zamkniętym, nadające się do recyklingu tworzywa sztuczne wzmocnione włóknem węglowym wykorzystywane do łopat turbin wiatrowych lub w przemyśle lotniczym, baterie sodowo-jonowe, które mogą ograniczyć wykorzystanie surowców krytycznych, takich jak lit, oraz powłoki pochodzenia biologicznego zastępujące substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS).

Materiały zaawansowane dostarczają innowacyjnych rozwiązań niezbędnych dla bardziej wydajnego, zrównoważonego i konkurencyjnego przemysłu. Biorąc pod uwagę obecny krajobraz geopolityczny, UE musi wzmocnić swój potencjał w zakresie badań naukowych, innowacji i zdolności produkcyjnych oraz przyspieszyć ich absorpcję w Europie.

W akcie w sprawie materiałów zaawansowanych zostaną przedstawione środki mające na celu osiągnięcie otwartej strategicznej autonomii w zakresie materiałów zaawansowanych. Pomoże to zmniejszyć zależność od zasobów krytycznych i zwiększyć konkurencyjność UE.

Materiały zaawansowane oferują innowacyjne rozwiązania na rzecz bardziej wydajnego, zrównoważonego i konkurencyjnego przemysłu i odgrywają kluczową rolę w realizacji celów UE w zakresie wzmocnienia konkurencyjności i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., określonych w Pakcie dla czystego przemysłu. Odgrywają również istotną rolę w sektorach takich jak przestrzeń kosmiczna i obronność – dzięki ulepszonym właściwościom w trudnych warunkach środowiskowych umożliwiają prawidłowe funkcjonowanie sprzętu i infrastruktury strategicznej. Oczekuje się zatem, że w nadchodzących latach zapotrzebowanie na materiały zaawansowane znacznie wzrośnie, co otworzy rynki innowacji i możliwości inwestycyjne w UE. Wsparcie na rzecz materiałów zaawansowanych przewidziano we wniosku Komisji dotyczącym kolejnych wieloletnich ram finansowych, a także w ramach Europejskiego Funduszu Konkurencyjności i programu „Horyzont Europa”. W odniesieniu do obecnych działań w dziedzinie badań naukowych i innowacji w ramach programu „Horyzont Europa” w 2025 r. utworzono partnerstwo „Innovative Advanced Materials for Europe” [Innowacyjne Materiały Zaawansowane dla Europy].

Akt w sprawie materiałów zaawansowanych będzie opierać się na opublikowanym w lutym 2024 r. komunikacie Komisji w sprawie materiałów zaawansowanych na rzecz wiodącej pozycji w przemyśle, którego celem było dostosowanie priorytetów i celów badań naukowych i innowacji w zakresie materiałów zaawansowanych na poziomie UE i państw członkowskich. Akt ten zarówno uzupełnia inne niedawno przyjęte inicjatywy UE, jak i jest z nimi ściśle powiązany – są to m.in. akt w sprawie surowców krytycznych, akt w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie, Plan działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji, strategia na rzecz europejskich nauk biologicznych, unijna strategia na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, europejska strategia na rzecz infrastruktur badawczych i technologicznych, Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy, unia umiejętności – oraz przyszłe inicjatywy UE, takie jak europejski plan na rzecz innowacji, strategia dotycząca biogospodarki, europejski akt w sprawie biotechnologii, akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym, nowelizacja europejskiego aktu w sprawie czipów, unijny akt w sprawie rozwoju chmury i AI oraz strategia dotycząca AI w nauce. Materiały zaawansowane zostały również ujęte na liście dziesięciu obszarów technologii krytycznych dla bezpieczeństwa gospodarczego UE w załączniku do zalecenia Komisji 2023/6689.

Celem konsultacji jest zebranie dowodów, doświadczeń i opinii zainteresowanych stron na temat ekosystemu badań naukowych i innowacji w dziedzinie materiałów zaawansowanych w UE oraz sposobów jego usprawnienia w celu zwiększenia konkurencyjności UE. Wyniki konsultacji pomogą Komisji w rozwiązaniu problemów zidentyfikowanych na podstawie zebranych danych oraz w uwzględnieniu potencjalnych rozwiązań przy opracowywaniu inicjatywy.