Komisja Europejska prowadzi konsultacje publiczne przepisów prawa gospodarczego w UE (ochrona sygnalistów) – na podstawie analizy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii w kontekście Sprawozdania KE z wdrażania i stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.

Ostateczny termin na przesłanie opinii lub wypełnienie kwestionariusza online udostępnionego przez KE to 22 kwietnia 2026 r.

UE stworzyła solidne ramy prawne zapewniające zrównoważoną i skuteczną ochronę sygnalistów. Dyrektywa (UE) 2019/1937 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii („dyrektywa o ochronie sygnalistów”) została przyjęta w październiku 2019 r. w następstwie poważnych skandali, takich jak LuxLeaks, Panama Papers, Paradise Papers oraz Cambridge Analytica.

Opierając się na solidnych ramach prawnych przewidzianych w unijnych przepisach dotyczących ochrony sygnalistów, plan działania określi środki mające na celu maksymalizację wkładu ochrony sygnalistów w zwiększenie wolności słowa, zapisanej w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a także przejrzystości i rozliczalności, walkę z korupcją oraz skuteczność prawa UE. Plan będzie obejmował działania polityczne w UE, na szczeblu zewnętrznym oraz działania, które zostaną podjęte w Komisji.

W dyrektywie przewidziano minimalne normy zapewniające wysoki poziom ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, które mogą zaszkodzić interesowi publicznemu i o których osoby te dowiedziały się w kontekście swojej pracy („sygnaliści”). Zgłoszenia sygnalistów mogą prowadzić do wykrycia naruszeń prawa UE, które w przeciwnym razie pozostałyby ukryte, powodując poważne szkody dla społeczeństwa i interesu publicznego w ogóle, a także do wszczęcia postępowań przygotowawczych w sprawie tych naruszeń i do ich ścigania. Odpowiednia ochrona sygnalistów jest niezbędna, jeśli chcemy zachęcić ich do zgłaszania naruszeń, co może pomóc w zapobieganiu łamania prawa UE i reagowaniu na nie, a tym samym zwiększyć skuteczność prawa UE.

Dzięki ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa UE dyrektywa przyczynia się do propagowania unijnych wartości, takich jak praworządność, prawa podstawowe i demokracja, a tym samym zwiększa przejrzystość i rozliczalność oraz chroni wolność wypowiedzi zapisaną w art. 11 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Ocena będzie dotyczyła dyrektywy i jej wdrożenia we wszystkich państwach członkowskich od czasu przyjęcia w 2019 r. Zasięg geograficzny obejmuje UE. Ocena będzie się opierać na standardowych kryteriach oceny określonych w wytycznych dotyczących lepszego stanowienia prawa (skuteczność, efektywność, odpowiedniość, spójność i unijna wartość dodana) i skupi się na odpowiedzi przede wszystkim na następujące pytania:

• skuteczność: w jakim stopniu działania podjęte na podstawie dyrektywy przyczyniły się do osiągnięcia jej celów;
• efektywność: czy korzyści wynikające z dyrektywy były proporcjonalne do kosztów;
• adekwatność: w jakim stopniu dyrektywa pozostaje adekwatna do obecnych i przyszłych potrzeb i wyzwań;
• spójność: w jakim stopniu cele dyrektywy i działania z niej wynikające były spójne z odpowiednimi przepisami UE oraz z rozwojem polityki unijnej i międzynarodowej;
• unijna wartość dodana: w jakim stopniu dyrektywa przyniosła unijną wartość dodaną w porównaniu z tym, co państwa członkowskie mogłyby osiągnąć indywidualnie.

Dyrektywa obejmuje zgłoszenia dotyczące naruszeń przepisów UE w wielu dziedzinach, w tym w obszarze zamówień publicznych, usług finansowych, zapobiegania praniu pieniędzy, ochrony interesów finansowych UE, bezpieczeństwa produktów, bezpieczeństwa transportu, ochrony środowiska, bezpieczeństwa jądrowego, zdrowia publicznego, ochrony konsumentów i ochrony danych.

(więcej…)