03
grudzień
Legal Alert KPMG: Rola systemu compliance w zakresie przeciwdziałania korupcji na gruncie projektowanych zmian legislacyjnych
W ostatnim alercie KPMG Law „Losy raportowania ESG w zakresie przeciwdziałania korupcji w świetle dyrektywy CSRD i tzw. dyrektywy stop-the-clock” wskazano, co dla przedsiębiorców oznacza obowiązek wdrożenia rozwiązań podlegających raportowaniu ESG, w szczególności w zakresie przeciwdziałania korupcji. W tym artykule KPMG skupi się na unijnych, projektowanych zmianach legislacyjnych i ich wpływie na przyjęte przez firmy lub dopiero przez nie wprowadzane systemy compliance, w tym procedury antykorupcyjne.
Korupcja na świecie
W skali światowej korupcja kształtuje się na poziomie 5% PKB. Z innych szacunków wynika, że koszty korupcji w UE kształtują się na poziomie 179–990 mld EUR rocznie.
Z badania Eurobarometru z 2022 r. wynika, że 68% mieszkańców UE i 62% przedsiębiorstw z siedzibą w UE uważa korupcję za powszechne zjawisko w swoim państwie. W orędziu o stanie Unii z 2022 r. zwalczanie korupcji znalazło się wśród priorytetów programu działań Komisji Europejskiej. Podkreślono potrzebę rozwiązania tego problemu na szczeblach unijnym i krajowym. Także Parlament Europejski wielokrotnie wzywał do intensyfikacji działań unijnych służących zwalczaniu korupcji. Rada powtórzyła te wezwania, w szczególności w kontekście współpracy na rzecz zwalczania zorganizowanej i poważnej przestępczości międzynarodowej.
Europejska dyrektywa antykorupcyjna
Walka z korupcją stanowi niezwykle istotny i żywy temat w dzisiejszym świecie. Obecnie każde państwo UE przyjmuje i wdraża przepisy antykorupcyjne niezależnie, co otwiera furtkę do omijania przepisów antykorupcyjnych, które w jednych krajach kryminalizują pewne czyny, a w innych nie.
I właśnie powyższe zrodziło potrzebę zharmonizowania przepisów antykorupcyjnych w całej Unii Europejskiej i zainicjowania działań zapewniających najwyższy stopień integralności, przejrzystości i odpowiedzialności.
Unia Europejska podejmuje próby, by zapewnić, że kraje skutecznie wdrażają zobowiązania wynikające z Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko Korupcji (UNCAC), która w rzeczywistości stanowi jedyny, prawnie wiążący i uniwersalny instrument antykorupcyjny.
3 maja 2023 r. Komisja Europejska ogłosiła Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania korupcji stanowiący próbę kompleksowego uregulowania kwestii zapobiegania korupcji na rynku wewnętrznym UE.
We Wniosku czytamy, że niekorzystne skutki korupcji odczuwane są na całym świecie, gdyż występowanie tego zjawiska ogranicza skuteczność działań podejmowanych z myślą o zapewnieniu dobrych rządów i dobrobytu oraz osiągnięciu celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Projektowana Dyrektywa w art. 16 zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia możliwości pociągnięcia osób prawnych do odpowiedzialności za przestępstwa korupcyjne: łapownictwo (czynne i bierne), sprzeniewierzenie środków publicznych (również w sektorze prywatnym), płatną protekcję, nadużycie stanowiska, utrudnianie działania wymiaru sprawiedliwości, wzbogacenie w wyniku przestępstw korupcyjnych a także, w odniesieniu do wszystkich z ww. przestępstw, podżeganie, pomocnictwo oraz usiłowanie popełnienia przestępstwa.
Osoby prawne będą mogły zostać pociągnięte do odpowiedzialności, gdy przestępstwo korupcyjne zostanie popełnione na korzyść tych osób prawnych przez jakąkolwiek osobę fizyczną, działającą indywidualnie lub jako część organu danej osoby prawnej i zajmującą kierownicze stanowisko w ramach tej osoby prawnej, na co najmniej jednej z następujących podstaw: prawo reprezentowania danej osoby prawnej, upoważnienie do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej lub upoważnienie do sprawowania kontroli w ramach osoby prawnej. Odpowiedzialność osoby prawnej ma nie wykluczać postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym, które są sprawcami, podżegaczami lub pomocnikami w przedmiotowych przestępstwach.
Polski standard antykorupcyjny dla biznesu
Jednocześnie na polskim gruncie, już w grudniu 2023 r., aby wspierać polskie firmy w tworzeniu polityk i programów mających na celu realizację działań antykorupcyjnych, eksperci i ekspertki UN Global Compact Network Poland opracowali Standard antykorupcyjny dla biznesu.
Zgodnie z dziesiątą zasadą UN Global Compact – „Firmy powinny zwalczać korupcję we wszystkich jej formach, w tym wymuszenia i łapownictwo”.
Standard jest zbiorem zasad i dobrych praktyk, które mają pomóc organizacjom przeciwdziałać korupcji. Zawiera on zalecenia do ustanowienia Programu antykorupcyjnego w organizacji.
Co dalej?
Skuteczne zarządzanie ryzykiem korupcyjnym i wprowadzanie dobrych praktyk antykorupcyjnych już dzisiaj stanowią klucz do sukcesu. Przypadki zachowań korupcyjnych są istotnym zagrożeniem dla firm, które poniosą nie tylko odpowiedzialność reputacyjną, ale przede wszystkim karną, penalizowaną w niektórych przypadkach karami do 20 lat pozbawienia wolności.
Europejska Dyrektywa Antykorupcyjna ma stanowić kamień milowy w walce z korupcją na szczeblu krajowym i unijnym. I choć w kwestii Wniosku toczą się nadal negocjacje między Radą a Parlamentem Europejskim, kolejnym krokiem jest przyjęcie Dyrektywy, jej wejście w życie, a następnie implementacja do porządków krajowych, co oznacza lata oczekiwań, to już teraz nie można zaprzeczyć, że regulacja ta przyczynia się do tworzenia kultury compliance.
Należy pamiętać, że organizacje posiadające skuteczne systemy compliance będą mogły liczyć na łagodniejsze traktowanie w przypadku wykrycia nieprawidłowości, a nawet uniknięcie odpowiedzialności karnej. To powinno stanowić silną motywację dla firm do inwestowania z wyprzedzeniem we wdrażanie odpowiednich procedur oraz szkoleń dla pracowników.
I choć wymogi sprawozdawcze ESG odroczono o 2 lata, a Europejska Dyrektywa Antykorupcyjna nie została jeszcze przyjęta, rekomendujemy proaktywne działanie celem skutecznego zarządzania ryzykiem korupcyjnym. Wczesne zaimplementowanie zasad zgodności i zarządzania ryzykiem korupcyjnym pozwoli nie tylko na lepsze przystosowanie się do przyszłych regulacji, ale także na budowanie reputacji jako podmiotu odpowiedzialnego i transparentnego.
Działanie z wyprzedzeniem w zakresie compliance nie tylko minimalizuje ryzyko prawne, ale również wzmacnia zaufanie interesariuszy, co jest kluczowe w dzisiejszym zglobalizowanym i wymagającym środowisku biznesowym.
Więcej pod linkiem.
Źródło: KPMG (KPMG Sp. z o.o.)
Najnowsze wpisy