Prognoza strategiczna

Zmieniający się globalny paradygmat porządku i bezpieczeństwa, pogarszające się skutki zmiany klimatu i degradacji środowiska lub przyspieszające zmiany technologiczne to przykłady długoterminowych tendencji, które mają głęboki wpływ na życie Europejczyków. Biorąc pod uwagę skalę, złożoność, różnorodność i utrzymywanie się wyzwań, przed którymi stoimy, UE potrzebuje perspektywicznych zdolności i systematycznego gromadzenia danych wywiadowczych. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma prognozowanie strategiczne. Komisja Europejska jest jedną z wiodących na świecie administracji publicznych stosujących prognozę strategiczną.

Czym jest prognozowanie strategiczne?

Prognozowanie nie polega na przewidywaniu czy przewidywaniu przyszłości. Jest to dyscyplina badania różnych możliwych przyszłości, w tym wyzwań i możliwości, które mogą one stanowić, w sposób, który pomaga kształtować preferowaną przyszłość. W tym celu wykorzystuje zbiorową inteligencję w uporządkowany i systemowy sposób. 

Prognozowanie strategiczne ma na celu uwzględnienie takich spostrzeżeń w kształtowaniu polityki, planowaniu strategicznym i gotowości. Umożliwia decydentom lepsze uwzględnienie długoterminowych skutków zainicjowanych dziś strategii politycznych, a także ich solidności w ramach rozbieżnych i prawdopodobnych scenariuszy na przyszłość oraz opracowanie wspólnej wizji przyszłości. Prognoza strategiczna pomaga również zapewnić spójność polityki, ponieważ dotyczy szeroko zakrojonych przekrojowych tematów polityki.

Kluczowe podmioty

Na szczeblu politycznym za prognozowanie strategiczne odpowiada komisarz ds.sprawiedliwości międzypokoleniowej, młodzieży, kultury i sportu. Sekretariat Generalny i Wspólne Centrum Badawcze (JRC) prowadzą realizację mandatu. Sekretariat Generalny zapewnia ogólną koordynację działań w zakresie prognozy strategicznej, natomiast JRC oferuje wiedzę fachową i szeroki zakres metod i narzędzi prognozowania, które wspierają włączenie prognozy strategicznej do kształtowania polityki UE. Sieć prognoz strategicznych Komisji zapewnia długoterminową koordynację polityki między wszystkimi dyrekcjami generalnymi.

Komisja buduje ścisłą współpracę prognostyczną i sojusze z innymi instytucjami UE, w szczególności za pośrednictwem europejskiego systemu analizy strategii i polityki (ESPAS). Co roku Parlament Europejski i Komisja Europejska są współgospodarzami dorocznej konferencji wysokiego szczebla ESPAS, na której spotykają się czołowi politycy, przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, eksperci ds. polityki i specjaliści ds. prognozowania w celu omówienia długoterminowych wyzwań i możliwości. 

Komisja współpracuje również z państwami członkowskimi za pośrednictwem ogólnounijnej sieci prognozowania, której uruchomienie zapowiedziano w sprawozdaniu Komisji dotyczącym prognozy strategicznej z 2020 r. Jego celem jest rozwijanie synergii, które opierają się na zdolnościach administracji publicznej w zakresie prognozowania, poprzez gromadzenie wiedzy wywiadowczej i prognostycznej ze wszystkich państw członkowskich i Komisji Europejskiej na potrzeby strategicznej wymiany i współpracy w zakresie przyszłościowych kwestii istotnych dla przyszłości Europy.

Ogólnounijna sieć prognozowania ma dwa poziomy. „Ministrowie przyszłości” wyznaczeni przez każde państwo członkowskie spotykają się nieformalnie co najmniej raz w roku. Omawiają kluczowe kwestie istotne dla przyszłości Europy. Prace ministrów ds. przyszłości wspiera sieć urzędników wyższego szczebla z administracji krajowych, którzy spotykają się co najmniej dwa razy w roku w celu przygotowania posiedzeń ministerialnych, podjęcia działań następczych w związku z ich wnioskami i współpracy w ramach tematycznych grup roboczych.

Komisja współpracuje również w zakresie prognozy strategicznej z partnerami międzynarodowymi, takimi jak ONZ i OECD.

Sprawozdania dotyczące prognozy strategicznej

Komisja sporządza roczne sprawozdania dotyczące prognozy strategicznej, które stanowią podstawę priorytetów politycznych i długoterminowego myślenia politycznego w kwestiach przekrojowych. Sprawozdania są opracowywane w ramach partycypacyjnego i międzysektorowego procesu prognozowania, prowadzonego przez służby Komisji w porozumieniu z państwami członkowskimi, partnerami ESPAS, ekspertami, takimi jak ośrodki analityczne i organy doradcze ds. nauki, a także zainteresowanymi stronami i społeczeństwem (w drodze publicznego zaproszenia do zgłaszania uwag).

Komisja 2024–2029

Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2025 r. pt. „Resilience 2.0” [Odporność 2.0]: Wzmocnienie pozycji UE, aby mogła się rozwijać w warunkach zawirowań i niepewności” to pierwsze takie sprawozdanie Komisji na lata 2024–2029. W sprawozdaniu ponownie omówiono kwestię odporności (którą poruszono w pierwszym sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej w 2020 r.) w świecie, który od tego czasu dramatycznie się zmienił. Przedstawiono w nim transformacyjne, przyszłościowe i proaktywne podejście do zapewnienia rozwoju UE w burzliwych czasach do 2040 r. i później. W kontekście kluczowych wydarzeń na świecie przedstawiono w nim analizę kluczowych wyzwań UE istotnych dla odporności, takich jak dążenie do strategicznej autonomii i konkurencyjności, równoważenie podejścia do technologii, presja na dobrostan ludzi oraz zagrożenia dla demokracji i jej podstawowych wartości. Na tej podstawie przedstawiono niewyczerpujący wykaz kluczowych obszarów działania, które mogą mieć istotny wpływ na wzmocnienie ogólnej odporności UE.

Komisja na lata 2019–2024

Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2023 r. pt. „Zrównoważony rozwój i dobrostan w centrum otwartej strategicznej autonomii Europy” rzuca światło na najistotniejsze i powiązane ze sobą wyzwania społeczne i gospodarcze, które UE napotka na swojej drodze do zrównoważonego rozwoju. Na tej podstawie zaproponowano dziesięć obszarów, w których UE musi podjąć działania, aby pomyślnie przejść transformację. Powinno to ostatecznie wzmocnić otwartą strategiczną autonomię Europy i jej globalną pozycję w wyścigu ku gospodarce neutralnej emisyjnie.

Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2022 r.: „Powiązanie transformacji ekologicznej i cyfrowej w nowym kontekście geopolitycznym” skupia się na wzajemnych powiązaniach między dwojaką transformacją Europy, również z uwzględnieniem destrukcyjnego i zmieniającego się krajobrazu geopolitycznego, w którym ma miejsce ta transformacja. Podkreślono w nim kluczową rolę technologii cyfrowych w pięciu strategicznych sektorach Europy emitujących najwięcej gazów cieplarnianych: energetyka, transport, przemysł, budownictwo i rolnictwo. Określono w nim również 10 obszarów działania kluczowych dla maksymalizacji synergii i zmniejszenia napięć między obiema transformacjami do 2050 r.

W sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2021 r. pt. „Zdolność i swoboda działania UE” przedstawiono perspektywiczne i multidyscyplinarne spojrzenie na ważne tendencje, które będą miały wpływ na UE do 2050 r., w tym: zmiana klimatu i inne wyzwania, transformacje technologiczne, presja na demokrację i wartości, a także zmiany w globalnym porządku i demografii. Określono w nim również 10 obszarów, w których UE może wzmocnić swoje zdolności i swobodę działania.

W sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2020 r. pt. „Charting the course towards a more resilient Europe” omówiono pierwsze wnioski strukturalne wyciągnięte z kryzysu związanego z COVID-19 i wyjaśniono, w jaki sposób prognozowanie może pomóc wzmocnić długoterminową odporność Europy w dobie fundamentalnych i szybkich zmian. Dokonała tego, analizując odporność UE w czterech wymiarach: społeczne i gospodarcze, geopolityczne, ekologiczne i cyfrowe.

Wspieranie kształtowania polityki UE

Prognoza strategiczna w Komisji Europejskiej przyczynia się do poprawy kształtowania polityki i wspiera program Komisji na rzecz  lepszego stanowienia prawa. Czyni to, pomagając zapewnić, aby główne inicjatywy polityczne opierały się na jasnym zrozumieniu długoterminowych tendencji i pojawiających się problemów oraz aby można je było „przestrajać” i testować pod kątem warunków skrajnych w różnych przyszłych scenariuszach. 

Prognozowanie jest przydatne np. przy określaniu zakresu problemu politycznego, ocenie skutków i ocenie polityki. Praktyczne wytyczne dla decydentów Komisji w zakresie stosowania prognozy strategicznej są oferowane na przykład za pośrednictwem zestawu narzędzi służących lepszemu stanowieniu prawa. 

Różne departamenty Komisji prowadzą również projekty prognostyczne dotyczące konkretnych tematów polityki UE, często we współpracy z JRC. Przykłady obejmują:

• Unijny system prognozowania dla pojawiających się problemów środowiskowych (FORENV), który sporządził kilka sprawozdań.
• „Rybacy przyszłości”: badanie analizujące przyszłą rolę rybaków w społeczeństwie do 2050 r.
• Prognozy technologiczne pt. „Nowe zagrożenia i możliwości dla bezpieczeństwa wewnętrznego UE wynikające z nowych technologii”.

Metody i narzędzia prognozowania 

Przykłady konkretnych metod i narzędzi prognozowania stosowanych przez Komisję obejmują:

Skanowanie w oparciu o horyzont: ustrukturyzowane podejście do wykrywania i analizowania na wczesnym etapie pojawiających się „przełomów w grze”, które mogą mieć znaczący wpływ na społeczeństwo i politykę. Oprócz poszukiwania i identyfikowania pojawiających się trendów, analiza horyzontów pomaga ocenić i ustalić priorytety wczesnych sygnałów do podejmowania decyzji lub do dalszej analizy i analizy.

Analiza megatrendów: analizę głównych tendencji globalnych i głównych czynników zmian, a następnie zbadanie, w jaki sposób wpływają one na daną dziedzinę polityki lub przyszłą inicjatywę polityczną. Może to pomóc w kształtowaniu polityki dostosowanej do przyszłych wyzwań.

Opracowywanie i badanie scenariuszy: interaktywny i iteracyjny proces obejmujący wywiady, analizy i modelowanie, którego wynikiem są scenariusze opisujące alternatywne możliwe przyszłości. Scenariusze te nie mają na celu przewidywania, jak może wyglądać przyszłość, ale służą jako kompas dla decydentów politycznych poruszających się w coraz bardziej niepewnych okolicznościach. Decydenci mogą również przetestować różne warianty strategiczne pod kątem takiego zestawu alternatywnych scenariuszy.

Pełna baza wiedzy na temat metod i narzędzi prognozowania jest dostępna za pośrednictwem Centrum Kompetencji JRC ds. Prognozowania.

Kontakt

Wszelkie pytania odnośnie prognozy strategicznej należy kierować na adres SG-FORESIGHT@ec.europa.eu; JRC-FORESIGHT@ec.europa.eu.

Strategic foresight

The changing global order and security paradigm, worsening impacts of climate change and environmental degradation or accelerating technological change are some examples of long-term trends that have a profound effect on the lives of Europeans. Given the scale, complexity, diversity and persistence of the challenges that we face, the EU needs forward-looking capabilities and systematic intelligence gathering. That is where strategic foresight is critical. The European Commission is one of the globally leading public administrations in its use of strategic foresight.

What is strategic foresight ?

Foresight is not about predicting or forecasting the future. It is the discipline of exploring different possible futures, including the challenges and opportunities that they may present, in a way that helps to shape a preferable future. To do so, it taps into collective intelligence in a structured and systemic way. 

Strategic foresight seeks to embed such insights into policymaking, strategic planning, and preparedness. It allows policymakers to better consider the long-term impacts of the policies initiated today as well as their robustness under divergent and plausible future scenarios and develop a shared vision of the future. Strategic foresight also helps to ensure policy coherence as it deals with broad cross-cutting policy themes.

Key actors

At the political level, strategic foresight is under the responsibility of Commissioner for Intergenerational Fairness, Youth, Culture and Sport. The Secretariat-General and the Joint Research Centre (JRC) lead the implementation of the mandate. The Secretariat-General ensures overall coordination of strategic foresight activities, while the JRC offers the know-how and a broad range of foresight methods and tools which support the integration of strategic foresight in EU policymaking. The Commission’s Strategic Foresight Network ensures long-term policy coordination between all Directorates-General.

The Commission is building close foresight cooperation and alliances with other EU institutions, notably through the European Strategy and Policy Analysis System (ESPAS). Every year, the European Parliament and the European Commission co-host the annual high-level ESPAS Conference that brings together leading political figures, civil society representatives, policy experts and foresight practitioners to discuss about long term challenges and opportunities. 

The Commission also works with the Member States, through the EU-wide Foresight Network, the launch of which was announced in the Commission’s 2020 Strategic Foresight Report. Its objective is to develop synergies that draw on public administration foresight capabilities, by bringing together intelligence and foresight expertise from all Member States and the European Commission for strategic exchanges and cooperation on forward-looking issues relevant to Europe’s future.

The EU-wide Foresight Network has two levels. “Ministers for the Future”, designated by each Member State, meet informally at least once a year. They discuss key issues of relevance for Europe’s future. The work of the Ministers for the Future is supported by a network of senior officials from national administrations, who meet at least twice a year to prepare the ministerial meetings, follow-up on their conclusions and cooperate in thematic working groups.

The Commission also collaborates on strategic foresight with international partners such as the UN and the OECD.

Strategic Foresight Reports

The Commission produces annual Strategic Foresight Reports, which inform policy priorities and long-term policy thinking on cross-cutting themes. The reports are developed in a participative and cross-sectoral foresight process, led by Commission services in consultations with the Member States, the ESPAS partners, experts such as think tanks and science advisory bodies, as well as stakeholders and the public (through a public call for evidence).

The 2024-2029 Commission

The 2025 Strategic Foresight Report, ‘Resilience 2.0’: Empowering the EU to thrive amid turbulence and uncertainty’ is the first such a report under the 2024-2029 Commission. It revisits the theme of resilience (which was addressed by the very first Strategic Foresight Report in 2020) in a world that has changed dramatically since. It presents a transformative, forward-looking and proactive approach to ensuring that the EU thrives in turbulent times through 2040 and beyond. Against the background of key global developments, it offers an analysis of key EU challenges relevant to resilience, such as the quest for strategic autonomy and competitiveness, balancing the approach to technology, the pressures on people’s well-being, and threats to democracy and its fundamental values. On that basis, it presents a non-exhaustive list of key areas of action which can have a major impact on strengthening the EU’s overall resilience.

The 2019-2024 Commission

The 2023 Strategic Foresight Report, ‘Sustainability and wellbeing at the heart of Europe’s Open Strategic Autonomy’ sheds light on the most relevant and intertwined social and economic challenges the EU will encounter on its path towards sustainability. On this basis, it proposes ten areas where the EU needs to take action to successfully navigate the transition. This should ultimately bolster Europe’s open strategic autonomy and global position in the race towards net-zero economy.

The 2022 Strategic Foresight Report: ‘Twinning the green and digital transitions in the new geopolitical context’, focuses on the interplay between Europe’s twin transitions, also taking into account the disruptive and changing geopolitical landscape in which these transitions are happening. It highlights the key role played by digital technologies in Europe’s five strategic and most greenhouse gas emitting sectors: energy, transport, industry, construction, and agriculture. It also outlines 10 areas of action key to maximise synergies and reduce tensions between both transitions towards 2050.

The 2021 Strategic Foresight Report, The EU’s capacity and freedom to act’, presents a forward-looking and multidisciplinary perspective on important trends that will affect the EU towards 2050, including: climate change and other challenges, technological transformations, pressure on democracy and values, as well as shifts in the global order and demography. It has also identified 10 areas where the EU can strengthen its capacity and freedom to act.

The 2020 Strategic Foresight Report, ‘Charting the course towards a more resilient Europe’ discussed the first structural lessons learnt from the COVID-19 crisis, and explained how foresight can help strengthen Europe’s long-term resilience in an era of fundamental and rapid change. It did so by analysing the EU’s resilience across four dimensions: social and economic, geopolitical, green and digital.

Supporting EU policy-making

Strategic foresight in the European Commission helps to improve policy design and supports the Commission’s Better Regulation Agenda. It does so by helping to ensure that major policy initiatives draw on a clear understanding of long-term trends and emerging issues, and that they can be ‘wind-tunnelled’ and stress-tested under various future scenarios. 

Foresight is useful e.g. for scoping a policy problem, impact assessments, and policy evaluation. Practical guidance to the Commissions’ policymakers in the use of strategic foresight is offered, for example, through the Better Regulation Toolbox. 

Various Commission departments also run their foresight projects on specific EU policy topics, often in partnership with the JRC. Examples include:

• The EU Foresight System  for Emerging Environmental Issues (FORENV), which has produced several reports.
• ‘Fishers of the future’: a study examining the future role of fishers in society up to 2050.
• A technology foresight exercise ‘Emerging risks and opportunities for EU internal security stemming from new technologies’.

Foresight methods and tools 

Examples of concrete foresight methods and tools that are used in the Commission include:

Horizon scanning: a structured approach to detecting and analysing at an early stage emerging ‘game changers’ that could have significant impact on society and policy. Beyond seeking and identifying emerging trends, horizon scanning helps assess and prioritise early signals for decision-making or for further examination and analysis.

Megatrends analysis: an analysis of major global trends and key drivers of change, followed by exploration of how they affect a policy field or a forthcoming policy initiative. It can help to future-proof policy development.

Scenario development and exploration: an interactive and iterative process, involving interviews, analysis and modelling, the output of which is scenarios that describe alternative possible futures. These scenarios do not claim to project what the future may look like but serve as a compass for policymakers navigating under increasingly uncertain circumstances. Policymakers can also stress-test different policy options against such a set of alternative scenarios.

The full knowledge base on foresight methods and tools is available through the JRC’s Competence Centre on Foresight.

Contact

For any enquiries, please contact us at SG-FORESIGHT@ec.europa.eu; JRC-FORESIGHT@ec.europa.eu

Więcej informacji / More information

Źródło / Source: Komisja Europejska