Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadectwa maszynisty (numer z wykazu 141).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z załącznikiem, Uzasadnieniem oraz Oceną Skutków Regulacji dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404250/katalog/13169864#13169864

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 25 listopada 2025 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

Propozycja nowelizacji rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 grudnia 2022 r. w sprawie świadectwa maszynisty (Dz. U. poz. 2680, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”, wynika z potrzeby dostosowania programu oraz czasu trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty, a także sprawdzianu wiedzy i umiejętności do zmieniających się realiów ekonomicznych, społecznych i technicznych.   

Zmiana struktury społecznej – luka pokoleniowa w zawodzie maszynisty, jak również wymagań, co do kandydatów na maszynistów spowodowała, że do zawodu maszynisty mogą aplikować osoby nie posiadające wiedzy i doświadczenia technicznego, elektrycznego czy mechanicznego. Należy mieć na uwadze także zmieniającą się technologię wykorzystywaną przy realizacji procesu przewozowego. Z ww. powodów zdezaktualizował się obecnie funkcjonujący proces przygotowania zawodowego. Dlatego proces ten powinien zostać dostosowany do zmieniających się warunków prowadzenia ruchu kolejowego, jak również rynku pracy.

Obecnie obowiązujące przepisy odnoszące się do szkolenia na symulatorze pojazdu kolejowego nie przewidują sytuacji, w której pracownik nieposiadający wiedzy i umiejętności na wymaganym, bezpiecznym poziomie, ponosi konsekwencje tych braków przez konieczność ponownego zaliczenia szkolenia na symulatorze pojazdu kolejowego. Z uwagi na powyższe, szkolenie to jest często traktowane przez maszynistów jako element jedynie do odbycia, bez konieczności przygotowania się do niego. Stąd propozycja dodania ust. 5 w § 7 rozporządzenia, która w opinii projektodawcy będzie skutecznym narzędziem dyscyplinującym w rękach pracodawcy, a w konsekwencji przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa w ruchu kolejowym. 

Dodatkowo zaproponowano dodanie w § 9 w ust. 2 pkt 4, który przewiduje przeprowadzanie sprawdzianu wiedzy i umiejętności z zagadnień związanych z techniką i organizacją ruchu, w tym również radiołącznością pociągową i techniką wykonywania manewrów, sygnalizacją kolejową, hamulcem kolejowym oraz znajomością budowy i obsługi pojazdów kolejowych – nie rzadziej niż raz na 3 lata. Ww. wymaganie wpłynie pozytywnie na wiedzę maszynistów, biorąc pod uwagę zmieniające się otoczenie technologiczne. Z drugiej strony taka częstotliwość wydaje się być wystarczająca. Należy mieć również na uwadze, że takie brzmienie przepisu pozwoli na swobodne kształtowanie harmonogramów pracy po stronie pracodawcy, bez wskazywania konkretnego terminu na przeprowadzanie sprawdzianów wiedzy.

Konsekwencją dodania w § 9 w ust. 2 pkt 4 jest również nowelizacja § 10 ust. 2 oraz dodanie ust. 4 w § 10 rozporządzenia. Należy mieć na uwadze, że zaproponowane zmiany odnoszą się tylko do sposobu przeprowadzania sprawdzianu wiedzy i umiejętności z zakresu zagadnień związanych z techniką i organizacją ruchu, w tym również radiołącznością pociągową i techniką wykonywania manewrów, sygnalizacją kolejową, hamulcem kolejowym oraz znajomością budowy i obsługi pojazdów kolejowych (sprawdzian teoretyczny, nowy). Przeprowadzenie takiego sprawdzianu nie powinno odbywać się poprzez wykonanie jazdy pociągowej lub manewrowej, co wskazane jest w odniesieniu do pozostałych sprawdzianów wiedzy i umiejętności, o których mowa w § 9 rozporządzenia. Przepisy dotyczące przeprowadzania sprawdzianów wiedzy i umiejętności w pozostałych zakresach poprzez wykonanie jazd pozostają bez zmian.

Obecnie obowiązujące przepisy nie uwzględniają sytuacji, w których dochodzi do zawieszenia świadectwa maszynisty z powodu negatywnego wyniku badania lekarskiego, ale po dokonaniu odwołania i przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego osoba skierowana na to badanie uzyskuje orzeczenie lekarskie (ostateczne) z wynikiem pozytywnym. W celu uniknięcia wątpliwości proponuje się, aby sprawdzian wiedzy i umiejętności, w takiej sytuacji, został przeprowadzony dopiero wówczas, gdy otrzymano ostateczne orzeczenie lekarskie z wynikiem negatywnym. Stąd dodanie nowego ust. 6a w § 9 rozporządzenia.

Projektodawca zaproponował również dodać ust. 8a w § 9. Konieczność zawarcia nowej regulacji wynika z udostępnionej w dniu 4 lutego 2025 r. na stronie Urzędu Transportu Kolejowego informacji: „Nowe funkcje maszynista.gov.pl: status licencji oraz nowy tabor”, gdzie wskazano, że do systemu dodano również możliwość aktualizacji uprawnień maszynistów o nowy (unikalny) typ pojazdu kolejowego, który uzyskał pierwsze dopuszczenie do eksploatacji. Z powodu braku jego znajomości przez maszynistów – instruktorów i egzaminatorów, należy odbyć przeszkolenie w zakresie jego budowy i obsługi np. u producenta pojazdu.

Zaproponowano nowelizację załącznika nr 3 do rozporządzenia przez zmianę programu oraz czasu trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty, a także dodanie stażu stanowiskowego. Staż stanowiskowy jest niezbędny dla pozyskania specyficznej wiedzy technicznej (m.in. budowy, obsługi, wyposażenia) w zakresie pojazdów kolejowych. Jednocześnie zrezygnowano z obecnej części I tj. „Szkolenia praktycznego” z uwagi na jej nieefektywność w procesie szkolenia. Zmiana wymagań, co do kandydatów na maszynistów spowodowała, że do zawodu maszynisty mogą aplikować osoby nie posiadające wiedzy i doświadczenia technicznego, elektrycznego czy mechanicznego. 

Z doświadczenia ostatnich lat wynika, że rozpoczynanie szkolenia od zajęć praktycznych, bez wcześniejszej podstawy teoretycznej, jest czasem nieefektywnym szkoleniowo i w konsekwencji czasem, w którym kandydat nie przyswaja wiedzy i umiejętności na wymaganym poziomie, przede wszystkim ze względu na nieznajomość i niezrozumienie kwestii techniczno-eksploatacyjnych. Zajęcia praktyczne na warsztatach kolejowych przy taborze oraz zajęcia związane z rewizją pociągów powinny być prowadzone w zorganizowanej grupie przez kompetentnych instruktorów, poprzedzone wprowadzeniem teoretycznym, aby omawiane zagadnienia z prezentowanego taboru oraz wykonywane czynności eksploatacyjne były zrozumiałe dla kandydatów. Stąd propozycja połączenia teorii i praktyki w tym samym czasie (szkolenie teoretyczno-praktyczne), co ma pozwolić na lepsze i szybsze zrozumienie przez kandydatów zagadnień związanych z taborem, czynnościami eksploatacyjnymi i utrzymaniowymi, a także obsługą pojazdów. Konsekwencją powyższego będą zmiany w liczbie godzin wykładów i zajęć praktycznych w tabelach.  

Nie ma możliwości osiągnięcia celu projektu za pomocą innych środków niż zmiana rozporządzenia.

Z wyrazami szacunku