Szanowni Państwo, Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów (UC101).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz z Uzasadnieniem, Oceną Skutków Regulacji, załącznikami do OSR (szt.9) oraz Tabelą zgodności dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12409050/katalog/13196814#13196814

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do projektu w terminie do 21 kwietnia 2026 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w formie tabeli uwag przesyłanej w załączeniu w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

W dniu 29 czerwca 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010 (Dz. Urz. UE L 150 z 09.06.2023, str. 206, z późn. zm.), zwane dalej „rozporządzeniem EUDR” lub „rozporządzeniem 2023/1115”.

Rozporządzenie EUDR ma na celu wprowadzenie szeroko rozumianej ochrony terenów leśnych. Zagadnienie to obejmuje nie tylko poprawę dobrostanu fauny i flory, ale także człowieka. Lasy powstrzymują proces pustynnienia, zapewniają retencję wody, a także stanowią w pewnym stopniu barierę dla rozprzestrzeniania chorób zwierzęcych (dzikie zwierzęta rzadziej wchodzą w interakcje ze zwierzętami hodowlanymi z uwagi na siedliska i bariery naturalne). Lasy są także odpowiedzialne za naturalny proces oczyszczania powietrza i redukcji dwutlenku węgla. Prowadzenie niezrównoważonej gospodarki może skutkować degradacją środowisk leśnych, a w ostateczności wylesieniem. Ten negatywny trend jest szczególnie widoczny, gdy prowadzona gospodarka ma za zadanie powiększyć areał upraw (działalność rolnicza). W szczególności działania polegające na przekształcaniu terenów leśnych w uprawne, wypas zwierząt gospodarskich oraz produkcja rolna (np. pasz dla zwierząt hodowlanych) znacznie przyspieszają proces deforestacji. Unia Europejska, zwana dalej „UE”, dąży do zapewnienia równowagi i harmonijnego współistnienia składników środowiska naturalnego oraz obszarów przekształconych na potrzeby człowieka (np. tereny uprawne, hodowlane). Poprawa jakości środowiska w założeniu ma przełożyć się na poprawę jakości życia i bezpieczeństwo człowieka. Rozporządzenie EUDR jest częścią planu działania zapoczątkowanego komunikatem Komisji Europejskiej, zwanej dalej „KE”, z dnia 23 lipca 2019 r. dotyczącym zintensyfikowania działań UE na rzecz ochrony i odtwarzania światowych lasów.

Jednocześnie, co nie mniej ważne, działania przewidziane w treści rozporządzenia EUDR i procedowanej ustawy, mają na celu ochronę rynku Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych krajów unijnych przed produktami i towarami, których wytworzenie następuje wbrew prawu ochrony środowiska i zasadom zrównoważonego rozwoju. Tym samym projektowana ustawa przyczyni się do poprawy konkurencyjności europejskiej gospodarki przez egzekwowanie stosowania wyższych standardów zrównoważonego rozwoju, co w dłuższej perspektywie zapewni krajom UE przewagę rynkową i większą odporność na zakłócenia rynku. Projektowane przepisy będą zapobiegać wprowadzaniu na rynek UE produktów pochodzących z wylesionych i zdegradowanych terenów, chroniąc polskich i europejskich producentów stosujących zrównoważone metody gospodarowania i produkcji przed nieuczciwą konkurencją z krajów o niższych standardach ochrony środowiska.

Jest to szczególnie istotne w kontekście zawartej umowy UE-Mercosur, podpisanej w styczniu 2026 r. i liberalizującej handel z krajami Ameryki Południowej (Brazylia, Argentyna, Paragwaj, Urugwaj). Mimo ułatwień celnych, rozporządzenie EUDR będzie stanowić kluczowy mechanizm kontrolny, wymuszający na produktach z krajów Mercosur objętych rozporządzeniem (np. wołowina, soja, kawa, kakao) stosowanie określonych standardów ekologicznych. Przepisy wymuszą na producentach oraz podmiotach wprowadzających produkty i odnośne towary do obrotu śledzenie łańcucha dostaw i dokumentowanie dochowania należytej staranności, a import będzie musiał spełniać normy środowiskowe, przewidziane w rozporządzeniu EUDR, które zabraniają wprowadzania do obrotu produktów pochodzących z terenów wylesionych przewidując dotkliwe kary i sankcje.

Rozporządzenie EUDR ustanawia przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu i udostępniania na rynku unijnym, a także wywozu z UE, odnośnych produktów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia, które zawierają odnośne towary, a mianowicie bydło, kakao, kawa, palma olejowa, kauczuk, soja i drewno, były nimi karmione lub zostały wytworzone przy ich użyciu, w celu zminimalizowania wpływu UE na wylesianie i degradację lasów na całym świecie, a tym samym przyczynienia się do ograniczenia globalnego wylesiania oraz zmniejszenia wkładu UE w emisji gazów cieplarnianych i globalną utratę różnorodności biologicznej.

W rozporządzeniu EUDR w szczególności:

1. określono zakaz wprowadzania do obrotu i udostępniania na rynku oraz wywozu odnośnych towarów i odnośnych produktów, które powodują wylesianie, nie zostały wyprodukowane zgodnie z właściwymi przepisami kraju produkcji oraz wobec których nie przedłożono oświadczenia o należytej staranności lub uproszczonej deklaracji (art. 3);
2. określono procedurę należytej staranność, która obejmuje (art. 8):
   1. gromadzenie informacji, dokumentów i danych potwierdzających, że odnośne produkty nie powodują wylesiania, zostały wyprodukowane zgodnie z właściwymi przepisami kraju produkcji oraz przedłożono w ich sprawie oświadczenie o należytej staranności lub uproszczoną deklarację (art. 9),
   1. środki oceny ryzyka mającej na celu ustalenie, czy istnieje ryzyko, że odnośne produkty są niezgodne z wymogami (art. 10),
   1. środki zmniejszające ryzyko i wdrożenie procedur służących skutecznemu zmniejszaniu stwierdzonego ryzyka oraz zarządzaniu takim ryzykiem (art. 11);
3. nałożono na organy celne obowiązek przeprowadzania kontroli zgłoszenia celnego do dopuszczenia do obrotu lub wywozu odnośnego produktu wprowadzanego na rynek lub go opuszczającego (art. 26).

Rozporządzenie EUDR wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE, nie ma jednak charakteru wyczerpującego i wymaga od państw członkowskich UE wprowadzenia regulacji prawnych, które nie mogą zostać przyjęte na poziomie wspólnotowym.

Projektowana ustawa ma na celu zapewnienie stosowania rozporządzenia 2023/1115 w Polsce, służy przede wszystkim określeniu właściwych organów odpowiedzialnych za przestrzeganie rozporządzenia EUDR i ich uprawnień i nie nakłada na jej adresatów dodatkowych, wychodzących poza ramy rozporządzenia EUDR obowiązków.

Z wyrazami szacunku