Szanowni Państwo

Członkowie Związku Pracodawców Polska Miedź

Uprzejmie informuję, że do konsultacji publicznych skierowany został projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UD446).

Przedmiotowy projekt aktu prawnego wraz Uzasadnieniem oraz Oceną Skutków Regulacji dostępny jest na stronach Rządowego Centrum Legislacji pod adresem:

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12413251/katalog/13219601#13219601

Uprzejmie proszę o przekazywanie ewentualnych uwag, opinii i stanowisk do przedmiotowego projektu w terminie do 11 sierpnia 2026 roku na adres: kuydowicz@pracodawcy.pl w formie tabeli uwag przesyłanej w załączeniu, w wersji elektronicznej umożliwiającej edytowanie tekstu.

Projekt ustawy ma na celu wprowadzenie rozwiązań usprawniających funkcjonowanie rynku energii przez uregulowanie kluczowych obszarów, w których zidentyfikowano luki lub nieefektywności obowiązujących przepisów. W szczególności projekt wprowadza obowiązek opracowania i stosowania planów działania na wypadek zdarzeń zakłócających działanie systemów informacyjnych związanych z centralnym systemem informacji rynku energii (CSIRE) oraz doprecyzowuje zasady prowadzenia rozliczeń w sytuacjach niedostępności CSIRE oraz systemów współpracujących z przyczyn innych niż awaria tych systemów, wprowadzając mechanizmy zapewniające ciągłość procesów rynkowych. Ponadto ustanawia obowiązki w zakresie przekazywania przez uczestników rynku energii danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych na potrzeby operatora systemu przesyłowego (OSP), co ma na celu poprawę bezpieczeństwa i efektywności bilansowania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE). Proponowane regulacje upraszczają model rozliczeń tzw. płatnych stopni zasilania przez dostosowanie go do rzeczywistej roli operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz ograniczenie obciążeń administracyjnych i liczby dokumentów.

Wprowadzenie planów działania na wypadek zdarzeń zakłócających działanie systemów informacyjnych związanych z CSIRE

W obowiązującym stanie prawnym brak jest kompleksowych, jednoznacznych regulacji określających zasady postępowania uczestników rynku energii elektrycznej w przypadku zakłóceń lub niedostępności (innych niż awaria) CSIRE oraz systemów informacyjnych z nim współpracujących. W szczególności niedookreślone są warunki prowadzenia rozliczeń w trybie zastępczym, obowiązki uczestników rynku w zakresie raportowania i usuwania niedostępności oraz zasady przywracania integralności danych i korygowania rozliczeń.

Projekt przewiduje obowiązek przygotowania i stosowania planów działania na wypadek zdarzeń zakłócających działanie systemów informacyjnych związanych z CSIRE i innych systemów informatycznych. Plany te mają określać zasady postępowania w przypadku zakłóceń, obowiązki uczestników rynku energii oraz środki i procedury zapewniające ciągłość realizacji procesów rynku energii, prawidłowy obieg informacji i spójność danych wykorzystywanych na rynku.

Doprecyzowanie zasad prowadzenia rozliczeń za energię elektryczną w warunkach niedostępności CSIRE oraz systemów współpracujących

Obowiązujące przepisy art. 4k ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2026 r. poz. 43, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo energetyczne”, przewidują wyłączenie obowiązku prowadzenia rozliczeń na podstawie danych zarejestrowanych w CSIRE wyłącznie w przypadku „awarii” tego systemu. Regulacja ta ma charakter ogólny i nie uwzględnia rzeczywistej, rozproszonej architektury systemów teleinformatycznych wykorzystywanych przez uczestników rynku energii. W praktyce brak możliwości prowadzenia rozliczeń może wynikać także z niedostępności systemów informacyjnych współpracujących z CSIRE.

Aktualnie obowiązujące przepisy nie określają również szczegółowych zasad postępowania w sytuacjach niedostępności systemów, w tym obowiązków informacyjnych, maksymalnych terminów usuwania zakłóceń, zasad korzystania z danych alternatywnych ani obowiązku późniejszego uzupełnienia danych i korekty rozliczeń. Brak tych regulacji może prowadzić do niejednolitej praktyki rynkowej, ograniczenia przejrzystości procesów oraz ryzyka powstawania nieprawidłowości w rozliczeniach.

Mechanizm odstąpienia od kar w przypadku opóźnień we wdrożeniu CSIRE

Pełne uruchomienie CSIRE zaplanowano na dzień 18 października 2026 r. Realizacja tego przedsięwzięcia ma charakter złożony i wieloetapowy. Pomimo wysokiego zaawansowania prac wdrożeniowych, sygnały napływające od uczestników rynku wskazują, że część podmiotów może napotkać trudności w terminowym zakończeniu integracji z CSIRE, wynikające w szczególności z ograniczeń technicznych i organizacyjnych, w tym dostępności wyspecjalizowanych wykonawców.

Mając na uwadze stan zaawansowania wdrożenia CSIRE oraz ryzyko opóźnień po stronie niektórych podmiotów, projekt przewiduje rozwiązanie o charakterze elastycznym. Zakłada ono możliwość odstąpienia przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, zwanego dalej „Prezesem URE”, od wymierzenia kar pieniężnych za niewdrożenie i nierealizowanie obowiązków związanych z CSIRE wobec tych operatorów systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych, którzy – mimo niedotrzymania pierwotnego terminu – przystąpią do systemu najpóźniej do dnia 19 kwietnia 2027 roku.

Przekazywanie danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych

Istotnym czynnikiem powodującym trudności techniczne w bieżącym bilansowaniu systemu elektroenergetycznego są decyzje o nagłym zaprzestaniu lub wznowieniu dostaw energii elektrycznej przez moduły wytwarzania energii oraz magazyny energii elektrycznej bez poprawnego zgłoszenia właściwemu operatorowi systemu elektroenergetycznego.

Właściciele modułów wytwarzania energii, zgodnie z decyzją Prezesa URE z 19 lutego 2021 r., znak: DRE.WKP.744.1.7.2020.MKo4, wydaną na podstawie przepisów rozporządzenia Komisji (UE) 2017/1485 z dnia 2 sierpnia 2017 r. ustanawiającego wytyczne dotyczące pracy systemu przesyłowego energii elektrycznej (Dz. Urz. UE L 220 z 25.08.2017, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem SOGL”, zatwierdzającą metodykę: Zakres wymienianych danych dla potrzeb planowania pracy i prowadzenia ruchu KSE, mają obowiązek przekazywania określonych w tej metodyce danych strukturalnych, danych grafikowych i danych czasu rzeczywistego do operatorów systemu elektroenergetycznego. Analogiczny obowiązek jest nałożony na posiadaczy magazynów energii elektrycznej, decyzją Prezesa URE z dnia 19 stycznia 2024 r., znak: DRR.WRE.4320.4.2023.LK, zatwierdzającą IRiESP.

Aktualnie nie wszystkie podmioty zobowiązane do przekazywania przedmiotowych danych wypełniają swój obowiązek. Pomimo prowadzonych przez URE, OSP i OSD intensywnych działań nie udało się osiągnąć zadawalającego rezultatu w zakresie kompletności oraz jakości przekazywanych danych. W szczególności dotyczy to przekazywania danych grafikowych, określających planowane ilości energii elektrycznej wytwarzanej przez poszczególne zasoby przyłączone do sieci elektroenergetycznej.

Zagraża to bezpieczeństwu funkcjonowania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a ponadto niejednokrotnie powoduje istotny wzrost kosztów bilansowania. Brak zbilansowania KSE może powodować nieplanowane przepływy mocy do lub z systemów elektroenergetycznych sąsiednich państw, wpływając na ich stabilność pracy i tym samym zagrażać również funkcjonowaniu połączonych systemów elektroenergetycznych, np. skutkować awariami o zasięgu krajowym, a nawet europejskim.

Monitorowanie przekazywanych danych OSP może przyczynić się do redukcji zakresu stosowanych przez OSP interwencyjnych mechanizmów, takich jak nierynkowa redukcja. Operator systemu elektroenergetycznego, decydując o środkach, które podejmie w celu zapewnienia bezpiecznej pracy sieci, na podstawie przekazywanych danych będzie miał możliwość skorygowania zakresu koniecznego nierynkowego redysponowania.

Uproszczenie sposobu rozliczeń tzw. płatnych stopni zasilania i ograniczenie liczby dokumentów w związku z realizacją ograniczeń w poborze energii elektrycznej przez odbiorców oraz ich rozliczaniem przez operatorów systemów elektroenergetycznych

W aktualnie obowiązujących przepisach ustawy – Prawo energetyczne odbiorcy przyłączeni do sieci OSD realizują polecenie ograniczenia na rzecz OSP, natomiast wynagrodzenie z tego tytułu jest wypłacane przez OSD działającego w imieniu OSP. Jednocześnie odbiorca wystawia fakturę na rzecz OSP, pomimo że pozostaje w stosunku umownym z OSD, który dysponuje informacjami o realizacji usługi oraz danymi niezbędnymi do ustalenia wysokości wynagrodzenia.

W konsekwencji OSP dokonuje obsługi dokumentów księgowych pochodzących od odbiorców, z którymi nie pozostaje w relacji umownej, natomiast OSD pełni faktyczną rolę podmiotu pośredniczącego w zakresie potwierdzania realizacji usług, ustalania wysokości wynagrodzenia oraz wymiany informacji między stronami. Powoduje to również dublowanie obiegu dokumentów finansowych (faktur oraz not obciążeniowych), a także powielenie obowiązków związanych z funkcjonowaniem Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF).

Proces rozliczeń angażuje wiele podmiotów w te same czynności, wymaga wieloetapowej wymiany danych i dokumentów. W praktyce oznacza to zwiększone obciążenia organizacyjne po stronie operatorów i odbiorców, utrudnienia w rozliczeniach oraz podatność procesu na błędy i opóźnienia. Konieczne jest zatem uproszczenie sposobu rozliczeń przez dostosowanie modelu do relacji między uczestnikami procesu oraz ograniczenie liczby dokumentów związanych z realizacją mechanizmu płatnych stopni zasilania.

Warunki odstąpienia od instalacji licznika zdalnego odczytu

Projektowana regulacja daje możliwość odstąpienia przez operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego od obowiązku instalacji liczników zdalnego odczytu na wybranych stacjach transformujących w przypadkach, gdy instalacja jest niemożliwa z przyczyn technicznych lub prawnych albo nieuzasadniona ekonomicznie.

1. Zmiany w ustawie – Prawo energetyczne

1.1. Rozliczenia w przypadku zakłóceń CSIRE oraz plany działania na wypadek zdarzeń zakłócających działanie CSIRE

Zmiany w art. 4k ustawy – Prawo energetyczne doprecyzowują zasady prowadzenia rozliczeń w sytuacjach niedostępności systemów, wprowadzają obowiązki szybkiego informowania o niedostępnościach, określają maksymalny czas ich usunięcia oraz nakładają obowiązek uzupełnienia danych i korekty rozliczeń po przywróceniu działania systemów. Rozwiązania te zwiększają przejrzystość i pewność rozliczeń oraz ograniczają ryzyka sporów między uczestnikami rynku.

Dodanie art. 11zha oraz zmiana art. 11y ustawy – Prawo energetyczne wprowadzają obowiązek opracowania i stosowania planów działania zapewniających ciągłość realizacji procesów rynku energii przez operatora informacji rynku energii (OIRE) oraz inne kluczowe podmioty. Regulacja ta ma na celu ujednolicenie zasad postępowania w sytuacjach zakłóceń oraz wzmocnienie odporności infrastruktury informacyjnej rynku energii.

Dodatkowym narzędziem interwencji jest wzmocnienie systemu sankcji administracyjnych za naruszenie wskazanych obowiązków, w tym za brak terminowego informowania o niedostępności, nieusunięcie jej w wymaganym terminie, niewykonanie obowiązku uzupełnienia danych w CSIRE oraz brak korekty rozliczeń.

Oczekiwanym efektem projektowanej regulacji jest zapewnienie ciągłości i bezpieczeństwa procesów rozliczeniowych na rynku energii elektrycznej, zwiększenie przejrzystości i spójności zasad postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych oraz utrzymanie nadrzędnej roli CSIRE jako centralnego i wiarygodnego źródła informacji rynku energii.

1.2. Przekazywanie danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych

Projektowane przepisy wprowadzą obowiązek przekazywania danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych lub danych strukturalnych, których zakres będzie dostosowany zarówno do źródła, jak i do podmiotu obowiązanego do ich przekazywania. Dotyczy to przekazywania w odniesieniu do modułów wytwarzania energii typu B, C lub D oraz magazynów energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 50 kW, niebędącego jednocześnie magazynami energii elektrycznej w mikroinstalacji prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej, następujących danych do operatora systemu elektroenergetycznego, do którego sieci dany moduł wytwarzania energii lub magazyn energii elektrycznej jest przyłączony:

1. danych strukturalnych tego modułu wytwarzania energii lub magazynu energii elektrycznej, określających jego budowę i parametry techniczne;
2. danych grafikowych tego modułu wytwarzania energii lub magazynu energii elektrycznej, określających jego dyspozycyjność i planowaną generację mocy czynnej;
3. danych czasu rzeczywistego tego modułu wytwarzania energii lub magazynu energii elektrycznej, określających parametry jego bieżącej pracy.

Rekomendowane rozwiązanie rozszerza jednocześnie obowiązek przekazywania danych grafikowych modułu wytwarzania energii lub magazynu energii elektrycznej na następujące podmioty w następujących przypadkach:

1. przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się agregacją, w przypadku, gdy zarządza ono pracą modułów wytwarzania energii (MWE) typu A;
2. sprzedawcę energii elektrycznej, o którym mowa w art. 4b ust. 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2026 r. poz. 68, z późn. zm.), w przypadku, gdy zarządza on pracą modułu wytwarzania energii typu A;
3. przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się agregacją, w przypadku, gdy zarządza ono pracą magazynu energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej niewiększej niż 50 kW lub pracą magazynów energii elektrycznej (MEE) w mikroinstalacjach prosumenta energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego energii odnawialnej lub prosumenta wirtualnego energii odnawialnej.

Szczegółowe kryteria spełnienia wymagań ich przekazywania i realizacji zostaną doprecyzowane w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci przesyłowej i sieci dystrybucyjnych.

Ponadto, operator systemu elektroenergetycznego będzie miał możliwość, na okres niedłuższy niż 24 godziny, ograniczenia albo wstrzymania świadczenia usług przesyłania albo dystrybucji energii elektrycznej, przez ograniczenie wprowadzania energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej, poboru energii elektrycznej z tej sieci albo odłączenia od sieci elektroenergetycznej modułu wytwarzania energii lub magazynu energii elektrycznej, który dokona rażącego naruszenia w tym zakresie. Ograniczenie te może wprowadzić za każdym razem, gdy wystąpi rażące naruszenie.

Przepisy zostaną również uzupełnione o możliwość nałożenia przez Prezesa URE sankcji administracyjnej.

1.3. Uproszczenie sposobu rozliczeń tzw. płatnych stopni zasilania i ograniczenie liczby dokumentów

Zmiana art. 11 ustawy – Prawo energetyczne polega na przyjęciu, że w procesie ograniczeń płatnych OSD działa w imieniu własnym, lecz na rzecz OSP. Rozwiązanie to umożliwia prowadzenie rozliczeń bezpośrednio między OSD a odbiorcą oraz ograniczenie liczby dokumentów związanych z realizacją tych rozliczeń.

2. Zmiany w ustawie z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1093, z późn. zm.)

Projektowane przepisy art. 20e i 20f wprowadzają rozwiązania przejściowe zapewniające ciągłość funkcjonowania rynku energii elektrycznej w okresie wdrażania obowiązków związanych z centralnym systemem informacji rynku energii.

W art. 20e ustanowiono mechanizm umożliwiający Prezesowi URE odstąpienie od wymierzenia kar pieniężnych wobec operatorów systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych, którzy – przy spełnieniu określonych warunków – nie rozpoczęli w terminie realizacji zadań wynikających z rozdziału 2d ustawy – Prawo energetyczne.

Art. 20f wprowadza czasową możliwość prowadzenia rozliczeń na podstawie informacji rynku energii niezarejestrowanych w centralnym systemie informacji rynku energii, w sytuacji, gdy brak jest możliwości korzystania z tego systemu z przyczyn leżących po stronie OSD.